1
دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، پردیس بینالمللی کیش، دانشگاه تهران، ایران.
2
استاد، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3
دانشیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4
استاد ممتاز، گروه روانشناسی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/popsci.2026.252283
چکیده
پژوهش حاضر با هدف ترسیم چشمانداز علمی مطالعات بینالمللی در حوزه مداخلات آموزشی، درمانی و حمایتی برای والدین فرزندپذیر و شناسایی روندهای دانشی، کانونهای مفهومی و خلأهای پژوهشی انجام شد. این مطالعه با رویکرد بیبلیومتریک و بر پایه دادههای نمایهشده در پایگاه اسکوپوس تا ژانویه ۲۰۲۵ انجام گرفت. جستوجوی نظاممند با استفاده از ترکیبی از کلیدواژههای مرتبط با فرزندپذیری، والدین فرزندپذیر، مداخله، آموزش والدین و حمایت روانی صورت پذیرفت و فرآیند انتخاب مطالعات بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. تحلیل همرخدادی واژگان و ترسیم شبکههای مفهومی با بهرهگیری از نرمافزار VOSviewer انجام شد. نتایج نشان داد ادبیات پژوهشی این حوزه پیرامون سه خوشه مفهومی اصلی سازمان یافته است: (۱) مراقبت جایگزین و مسائل مرتبط با کودک، (۲) مداخلات بالینی و کیفیت روابط والد–کودک، و (۳)پیامدهای روانشناختی و سازگاری خانوادگی. همچنین روند زمانی انتشار مطالعات بیانگر رشد قابلتوجه پژوهشها در دهه اخیر و تمرکز فزاینده بر مداخلات آموزشی و مبتنی بر شواهد است. با وجود این، کمبود برنامههای بومیسازی شده و حساس به بافت فرهنگی، محدود بودن پژوهشها در کشورهای غیرغربی و توجه اندک به فناوریهای نوین حمایتی از جمله شکافهای مهم شناساییشده به شمار میرود. یافتههای این تحلیل میتواند مبنایی برای توسعه مداخلات چندبعدی، مبتنی بر شواهد و سازگار با تنوع فرهنگی در حمایت از خانوادههای فرزندپذیر فراهم سازد
