ترویج علم

ترویج علم

ارزیابی دیدگاه‌های شناختی معلمان علوم تجربی در مورد ماده و ویژگی‌های مرتبط با آن با استفاده از یک آزمون تشخیصی دو سطحی

نویسندگان
1 گروه آموزش شیمی، صندوق پستی 889-14665، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی درسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ساری، معاون آموزشی، مدرسه ابتدایی دخترانه شاهد، ساری، ایران
10.22034/popsci.2026.571016.1454
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف بررسی و شناسایی میزان درک مفهومی معلمان علوم تجربی دوره متوسطه اول درباره مفهوم ماده، ویژگی‌ها و تغییر حالت‌های آن و نیز شناسایی کج‌فهمی‌های احتمالی آنان در این حوزه انجام شد.
روش: این پژوهش با استفاده از یک ابزار تشخیصی دو‌سطحی شامل ۱۱ پرسش درباره مفهوم ماده، ویژگی‌ها و تغییر حالت‌های آن انجام شد. پرسش‌ها بر اساس مطالعات پیشین درباره کج‌فهمی‌های دانش‌آموزان طراحی و تدوین شدند. به‌منظور بررسی عمیق‌تر و تأیید یافته‌های آزمون، با هشت معلم علوم تجربی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. جامعه آماری پژوهش را معلمان علوم تجربی دوره متوسطه اول استان مازندران در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ تشکیل دادند که از میان آنان ۱۰۹ نفر به‌صورت تصادفی انتخاب و در پژوهش مشارکت کردند.
یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که بیشترین کج‌فهمی معلمان علوم تجربی دوره متوسطه اول در مفاهیم مرتبط با رفتار گازها، انحلال و ویژگی‌های ذره‌ای ماده مشاهده شد، در حالی که کمترین میزان کج‌فهمی به مفاهیم تغییرات شیمیایی اختصاص داشت. همچنین، بین سابقه تدریس و میزان کج‌فهمی معلمان ارتباط معناداری مشاهده نشد. یافته‌ها بیانگر آن بود که برخی کج‌فهمی‌های مفهومی، علی‌رغم تجربه تدریس، در میان معلمان همچنان پایدار است و بخشی از این کج‌فهمی‌ها با موارد گزارش‌شده برای دانش‌آموزان در پژوهش‌های پیشین همخوانی دارد.
نتایج: این یافته‌ها نشان می‌دهد که افزایش سابقه تدریس به‌تنهایی برای رفع کج‌فهمی‌های مفهومی معلمان علوم تجربی، به‌ویژه در حوزه مفاهیم ماده و رفتار گازها، کافی نیست. بنابراین، بازنگری در برنامه‌های تربیت معلم و طراحی آموزش‌های ضمن خدمت هدفمند، با تأکید بر شناسایی و اصلاح کج‌فهمی‌های مفهومی، ضروری به نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها