ترویج علم

ترویج علم

بررسی توانایی طرح مسئله دانشجو-معلمان رشته کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان گیلان در دو عمل جمع و تفریق

نوع مقاله : کاربردی

نویسنده
دانشیار، گروه آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
هدف: مرتبط کردن ریاضی با زندگی در طرح مسئله، باعث کاربردی شدن یادگیری ریاضی برای کودکان می­شود. با توجه به اهمیت مسائل در ریاضی، هدف پژوهش حاضر، بررسی توانایی دانشجو-معلمان رشته آموزش ابتدایی در طرح مسئله است. با توجه به نقش کلیدی حساب و اعمال جمع و تفریق در ریاضی دوره ابتدایی، این پژوهش درباره توانایی طرح مسئله در جمع و تفریق انجام شده است.
روش: پژوهش به روش توصیفی-پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، دانشجو-معلمان دختر رشته کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان گیلان است که در نیمسال دوم سال تحصیلی 1403-1402 مشغول به تحصیل بودند. حجم نمونه مورد بررسی 120 نفر بود که با استفاده از جدول مورگان به دست آمد و انتخاب به روش نمونه­ گیری تصادفی ساده انجام شد. از هرکدام از دانشجو-معلمان خواسته شد تا مسئله­ ای در جمع یا تفریق طراحی کنند. مسائل طرح شده، با توجه به مدل رایلی و همکاران در سه دسته تغییر، ترکیب و مقایسه دسته­ بندی شد و از لحاظ باز­پاسخ و بسته­ پاسخ بودن هم بررسی گردید. همچنین سئوالات با استفاده از نظریه شائو از لحاظ این­که مسئله طرح شده از نوع ریاضی محض، موقعیت عملی و یا موقعیت واقعی است، تحلیل و فراوانی آن­ها محاسبه شد.
یافته ­ها: نتایج پژوهش نشان داد که در 120 مسئله طرح شده توسط دانشجو-معلمان، 68 درصد در دسته تغییر، 25 درصد در دسته ترکیب و فقط 8 درصد آن­ها در دسته مقایسه بودند. همچنین همه مسائل طرح شده از نوع مسائل موقعیت عملی بودند و هیچ مسئله ریاضی محض و یا موقعیت واقعی مطرح نشده بود. به ­علاوه، تمامی سئوالات بسته ­پاسخ بودند و سئوال بازپاسخی طراحی نشده بود.
نتایج: نتیجه تحلیل نشان داد که سئوالات طرح شده از تنوع لازم برخوردار نیستند بنابراین لزوم طراحی واحدهای درسی با موضوع آشنایی بیشتر با انواع سئوالات و طرح مسائل و یا دوره­هایی برای افزایش توانمندی دانشجو-معلمان پیشنهاد می­شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اسکندری، مجتبی، ریحانی، ابراهیم (1393). بررسی فرایند طرح مسئله در آموزش ریاضی. نظریه و عمل در برنامه درسی. سال دوم، شماره 3، 140-117.
ایزدی، مهدی، ریحانی، ابراهیم، احمدی، غلامعلی (1394). آموزش جمع و تفریق: مطالعه مقایسه­ای درباره اهداف برنامه و محتوای کتب درسی ریاضی پایه اول ابتدایی کشورهای ایران، ژاپن و آمریکا. پژوهش در برنامه ریزی درسی. سال دوازدهم، شماره 19، 74-55.
پاکیزه منش سنگجوئی، سهیل (1403). بررسی عملکرد حل مسئله و طرح مسئله دانشجو-معلمان کارشناسی آموزش ابتدایی در استدلال تناسبی. پایان نامه کارشناسی ارشد آموزش ریاضی. دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی. دانشکده علوم پایه.
ریحانی، ابراهیم، ایزدی، مهدی (1399). بررسی توانایی طراحی تکلیف مدرسان ریاضی در خصوص دو عمل جمع و تفریق (مبنا: موقعیت­های طرح مسئله). فصلنامه تدریس پژوهی. سال هشتم، شماره دوم، 129-100.
عباسی، فاطمه، یافتیان، نرگس (1400). بررسی میزان به­کارگیری مسائل بازپاسخ در کتاب­های ریاضی مقطع ابتدایی کشورهای ایران و ژاپن در مبحث کسرها. پژوهش در آموزش ریاضی. دوره 2، شماره 3، 32-23.
علم الهدائی، سید حسن (1397). اصول آموزش ریاضی، مشهد: انتشارات نما، چاپ سوم.
فرامرز پور، نوشین (1401). بررسی دلایل اشتباهات دانش­آموزان در جبر ریاضیات مدرسه ای. رساله منتشر نشده دکترای رشته ریاضی محض زمینه آموزش ریاضی. دانشگاه شهید باهنر کرمان. دانشکده ریاضی و رایانه.
کاظمی، فرهاد، رفیع پور، ابوالفضل، فدایی، محمدرضا (1398). بررسی دانش محتوا و دانش پداگوژی محتوای معلمان ابتدایی و ارتباط آن با توانایی حل مسائل کسرهای ریاضی دانش­آموزان. پژوهش در برنامه­ریزی درسی. سال شانزدهم، شماره 33، 120-104.
نجاتی نیک، سمیه (1402). تحلیل مسائل کلامی جمع و تفریق اعداد طبیعی در کتاب­های درسی ریاضی دوره ابتدایی. پایان نامه منتشر نشده کارشناسی ارشد رشته علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش ابتدایی. دانشگاه علامه طباطبائی. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
Cai, J., & Hwang, S. (2021). Teachers as redesigners of curriculum to teach mathematics through problem posing: Conceptualization and initial findings of a problem-posing project. ZDM Mathematics Education. 53, 1403-1416.
 
Celikkol, E. (2022). Preservice primary teachers’ mental computation strategies in structurally-related addition and subtraction problems. Master's thesis, Middle East Technical University.
Deringol, Y., Guseinova, E. (2022). Problem-Posing Activities in Primary School Mathematics Textbooks in Russia and Azerbaijan.  Mimbar Sekolah Dasar. 9(3), 535-551.
 
Khotimah, K., & Mahmudah, A. (2021). Math Learning With Realistic Mathematics Education Approach Based On Open-ended Problems. APPLICATION: Applied science in Learning Research. 1(1), 13-22.
 
Ozdemir, F., & Celik, H. C. (2021). Examining problem-solving and problem-posing skills of pre-service mathematics teachers: A qualitative study. Education Quarterly Reviews. 4(4), 428-444.
 
Ozgen, K. (2019). Problem-posing skills for mathematical literacy: The sample of teachers and pre-service teachers. Eurasian Journal of Educational Research. 19(84), 179-212.
 
Peng, A., Li, M., Lin, L., et al. (2022). Problem posing and its relationship with teaching experience of elementary school mathematics teachers from ethnic minority area in Southwest China. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education. 18(2), 1-14.
Sayin, V., & Orbay, K. (2024). Examining the Problem-Posing Skills of Prospective Classroom Teachers. Participatory Educational Research. 11(5), 1-23.
 
Shao, Z. (2018). Task Design in Mathematics Classrooms. The 21st Century Mathematics Education in China (pp. 223-237). Berlin, Germany: Springer.
 
Suarsana, I., Lestari, I. A. P. D., Mertasari, N. M. S. (2019). The Effect of Online Problem Posing on Students' Problem-Solving Ability in Mathematics. International Journal of Instruction. 12(1), 809-820.
Verschaffel, L., Schukajlow, S., Star, J., & Van Dooren, W. (2020). Word problems in mathematics education: A survey. ZDM. 52, 1-16.
 
Wessman-Enzinger, N. M., & Tobias, J. M. (2020). The dimensions of prospective elementary and middle school teachers’ problem posing for integer addition and subtraction. Journal of Mathematics Teacher Education. 1-33.