ترویج علم

ترویج علم

نقش تخیل خلاق در آموزش فیزیک از منظر دبیران فیزیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد آموزش فیزیک دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران
2 دانشیار گروه فیزیک دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی،تهران، ایران
3 استادیار گروه ریاضی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی ،تهران،ایران
10.22034/popsci.2024.460542.1338
چکیده
مقدمه: آموزش و پرورش می‌تواند بستر بسیار مهمی برای توسعه تخیل خلاق دانش‌آموزان باشد و در رأس این کار نیز دبیران و معلمان علوم تجربی ( از  جمله دبیران فیزیک) قرار دارند. باید توجه به اینکه درس فیزیک با زندگی دانش آموزان بسیار عجین هست و با موضوعات متنوع و فناوری های مختلفی در ارتباط است، معلمان فیزیک در پرورش و بهره گیری از قوه‌ی تخیل خلاق می‌توانند نقش بسیار پررنگی داشته باشند.
هدف: بررسی دیدگاه دبیران فیزیک استان گلستان در رابطه با نقش تخیل خلاق در کلاس های درسی فیزیک بود.
روش: روش تحقیق آمیخته(کمی-کیفی) و جامعه آماری کلیه دبیران فیزیک استان گلستان در سال 1400 بود. نمونه آماری به روش خوشه ای چند مرحله‌ای انتخاب گردید که حجم آن 35 نفر از دبیران فیزیک استان بود. بخش کمی پژوهش به روش زمینه‌یابی - پیمایشی و بخش کیفی به روش پدیدار‌شناسی انجام شد. ابزار گردآوری داده ها نیز یک پرسش‌نامه محقق ساخته است که سوالات آن را می‌توان در چهار دسته طبقه بندی کرد. سه دسته سوالات به صورت سه گزینه‌ای، بسته پاسخ و مبتنی بر طیف لیکرت بود که برای قسمت کمی این پژوهش استفاده شد. دسته چهارم سوالات شامل دو سوال بازپاسخ بود که برای قسمت کیفی پژوهش بکار رفت. پرسش‌نامه از نظر روایی صوری و محتوایی مورد تایید خبرگان قرار گرفت و پایایی ابزار اندازه‌گیری با ضرایب آلفای کرونباخ و هولستی بررسی شد.
یافته ها: نشان می‌دهد که دبیران فیزیک با موضوع تخیل خلاق آشنایی کمی داشته و در کلاس های درسی خود به آن توجه ویژه ای ندارند، اما برای درک مفاهیم فیزیک و ساخت ایده ها آنرا مفید و موثر می‌دانند.
نتایج: با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر و تاثیر مثبت غیر قابل انکار تخیل خلاق بر درک موثر مفاهیم فیزیک و ساخت ایده‌ها، برگزاری کلاس‌های ضمن خدمت برای افزایش آگاهی معلمان درباره تخیل خلاق و چگونگی کارکرد آن در فرآیند آموزش کارآمد توصیه می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

امیر حسینی ،خسرو(1384). خلاقیت و نوآوری، تهران: انتشارات عارف کامل.
بروس، جویس(1375). الگوهای تدریس،ترجمه محمدرضا بهرنگی،تهران:انتشارات کمال تربیت،چاپ اول
پیرخائفی، علیرضاا(1379). پرورش خلاقیت، تهران: انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان،چاپ اول.
جهاندیده ،سینا(1386). ساختار و ساخت آفرینی تخیل. فصلنامه ادب پژوهی، شماره چهارم، 141-166.
حیدری، غلامحسین(1390). فرهنگ خلاقیت و خلاقیت فرهنگی. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، شماره دوم.
خانزاده، علی(1363). پرورش خلاقیت در کودکان،تهران: انتشارات مجله پیوند.
دافی، برنادت(1386). تشویق خلاقیت و تخیل در کودکان، ترجمه مهشید یاسائی، تهران: انتشارات ققنوس.
رضایی، رضا(1395). پرورش خلاقیت ذهن در نظام آموزش و پرورش، تهران: انتشارات مناره.
سیف، علی اکبر(1395). اندازه گیری و سنجش و ارزیابی آموزشی، تهران: نشر دوران.
 شعبانی، حسن(1393). مهارت های آموزشی و پرورشی، تهران: انتشارات سمت.
گنجی، کامران(1394). فصل نامه علمی و پژوهشی ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، شماره 4.
گنجی، کامران(1384). اثر روش بارش مغزی در افزایش خلاقیت دانش آموزان. فصل نامه تعلیم و تربیت، سال سوم، شماره 81.
ممبینی، شریف(1398). ویژگی های روانسنجی پرسش نامه تخیل. فصلنامه روانشناسی شناختی، دوره7، شماره 3.
مهدیزاده ،علیرضا(1384). خلاقیت و پزشکی. مجله فیزیک پزشکی ایران،دوره 2،شماره9.
مهر محمدی، محمود(1389)، تخیل و خلاقیت. مطالعات تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی،شماره1.
 
 
 
 
 
 
Glaveanu Vlad (2017), Creative imagination, Handbook of imagination and culture, 1-39.
 
Gaspar Drazena, Mabic Mirela (2015), Creativity in Higher Education, Universal Journal of Educational Research., Vol. 3, 598-605.
 
Hilppo; Jaakko, Rajala Antti, Zittoun Tania (2016), Interactive dynamics of imagination in a science classroom, Frontline Learning Research., Vol. 4, 20-29.
 
Jacobs Georg، Delante Lawson Nimrod (2017), Collaboration Can Promote Students’ Creativity, University Singapore,5-7
 
Pandey Sharadindu, Sharma (2009), PRK Organizational Factors for Exploration and Exploitation. Journal of Technology Management & Innovation 4(1),48-58
 
Piske Falcade   & Asinelli-Luz, A. (2015). Os direitos humanos de alunos superdotados: (Vol. 1, pp. 203-224)
 
Stoltz, T., & Weger, U. (2015). O pensar vivenciado na formação de professores. Educar em Revista, No. 56, 67-83.