ترویج علم

ترویج علم

شناسایی آینده فضاهای آموزشی مدارس در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری.گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره. دانشگاه تهران. تهران. ابران.
2 دانشیار موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور
10.22034/popsci.2024.478435.1363
چکیده
هدف: هدف این مقاله، شناسایی آینده فضاهای فیزیکی مدارس کشور است.
روش شناسی: پژوهش حاضر با استفاده از روش آینده‌پژوهی و با تکنیک پویش محیطی و تحلیل روندهای نوظهور انجام شد. به‌منظور دست‏یافتن به وضع مطلوب و مطالعه محیط خارجی، مطالعات آینده‏پژوهی سناریومحور و مطالعات تطبیقی انجام شده است. این مطالعات به استخراج روندها و فراروندهای پیش روی آینده مدارس کشور منجر شد.
یافته‌ها: روندهای مدرسه‌سازی و ساخت فضاهای فیزیکی مدارس، شامل «پایداری و جنبه‌های زیست‌محیطی، مشارکت ذی‌نفعان، استفاده از اصول استاندارد به روز در طراحی، ساخت و تجهیز مدارس، ساختمان مدرسه به‌عنوان ابزار یادگیری و مدارس بدون کلاس» هستند. این روندها در چند دسته طبقه‏بندی می‌شوند؛ که شامل مدیریت سبز؛ ایجاد فضای بیشتر؛ انعطاف‏پذیری؛ مشارکت‏دادن و تعامل با ذی‏نفعان؛ زیرساخت‏های آموزش ترکیبی؛ و به‏روزرسانی اصول و قواعد طراحی و ساخت است. افزون بر این در کلان‏روندها برخی چالش‏ها و مقوله‏های مرتبط نیز پدیدار شدند که از آن جمله می‏توان به ظهور بیماری کووید 19 و اثرات آن بر سبک مدارس و شیوه‏های آموزشی اشاره کرد.
نتایج: سرمایه‏گذاری در حفظ ساختمان، افزایش بهره‏وری از امکانات موجود، بیش از سرمایه‏گذاری در ساخت و تجهیز اهمیت دارد. کلید طراحی فضای مناسب برای مدارس، ایجاد انعطاف‏پذیری و طراحی برای آینده است.
کلیدواژه‌ها: آینده مدارس ایران، فضاهای فیزیکی مدارس، نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اسمعیلیان، ملیحه، دولت آبادی، اکبر و ثقفی، فاطمه.  (1393). مفهوم سازی توسعه پایدار در آینده‌پژوهی. اولین کنفرانس ملی چالش­های مدیریت فناوری اطلاعات در سازمان ها و صنایع .
بارشادت، نگین، شعاعی، حمیدرضا، رضوانی، علیرضا (1398). تبیین مولفه‌ها و شاخص‌های پایداری محیطی فضاهای آموزشی ایران با تأکید بر سیستم‌های ارزیابی فضاهای سبز آموزشی. محیط شناسی، 45(1)، 171-192.
حصاری، پدرام، محتشم، آرزو، و فرزنددوست، افسانه. (1399). راهکارهای ارتقای کیفیت طراحی معماری مدارس با تاکید بر انگیزش هوش­های چندگانه گاردنر. فناوری آموزش (فناوری و آموزش)، 14(2 (پیاپی 54) )، 341-353.
حیدری، امیرهوشنگ (1393). مبانی و مفاهیم آینده‌پژوهی. ترویج علم، 5(7): 81- 96.
خلیفه، رضا، و خلیفه، مصطفی. (1397). رویکرد آینده­پژوهی و نقش و اهداف آن در برنامه درسی تعلیم و تربیت نوین. آموزش پژوهی، 4(15 )، 19-30.
دهانی، عیسی، و معتمد، حمیدرضا (1396). بررسی عوامل مؤثر بر آموزش و وضعیت فضاهای آموزشی مدارس کشور با تأکید بر جامعه­شناسی. کنفرانس پژوهش­های نوین ایران و جهان در مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم انسانی.
زندیه، مهدی، حصاری، پدرام، و زندیه، عطیه. (1399). روش­های انعطاف­پذیری در به روزرسانی معماری و رویکردهای آموزشی مدارس (مقاله مروری). فناوری آموزش (فناوری و آموزش)، 15(1 (پیاپی 57) )، 181-190.
طبیب­زاده، کیمیاسادات، اردشیری، مهیار، و بنازاده، بهاره. (1399). بررسی معماری فضاهای آموزشی با تأکید بر ارتقاء کیفیت­های فضایی (مدارس دخترانه متوسطه دوم شیراز). معماری­شناسی، 3(15)، 0-0.
عباسپور، جلیل. و کریمی، زهرا. (1395). بررسی رابطه بین فضاهای آموزشی آینده و بهره‌وری در آموزش و پرورش با رویکرد آینده‌پژوهی، سومین کنفرانس بین­المللی پژوهش در مهندسی، علوم و تکنولوژی،https://civilica.com/doc/557610
فهیمی جمایران، شهلا. (1400). فضاهای آموزشی. تهران: سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی.
محمودی، محمدمهدی. (١٣٩7) . طراحی‌ فضاهای‌ آموزشی‌ با رویکرد انعطاف­پذیری‌. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
Alipour, M., Hafezi, R., Amer, M., & Akhavan, A. N. (2017). A new hybrid fuzzy cognitive map-based scenario planning approach for Iran's oil production pathways in the post–sanction period. Energy, 135, 851-864.
Alipour, M., Hafezi, R., Papageorgiou, E., Hafezi, M., & Alipour, M. (2019). Characteristics and scenarios of solar energy development in Iran: Fuzzy cognitive map-based approach. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 116, 109410.
 
Decker R, Wagner R, Scholz SW. (2005). An internet‐based approach to environmental scanning in marketing planning. Marketing Intelligence & Planning. Mar 1; 23(2):189-99.
Du, Y. (2024). Design and Optimization of School Educational Space in the Perspective of Future Education. Open Access Library Journal, 11(5), 1-12.
Elkington, S., & Bligh, B. (2019). Future learning spaces: Space, technology and pedagogy (Doctoral dissertation, Advance HE).
Eyal, L., & Gil, E. (2020). Design patterns for teaching in academic settings in future learning spaces. British Journal of Educational Technology, 51(4), 1061-1077.
Hughes, J. M., & Morrison, L. J. (2020, July). Innovative learning spaces in the making. In Frontiers in Education (Vol. 5, p. 89). Frontiers Media SA.
Kovachevich, J. R., Michael N., Luke D., James M. (2018). Future of schools. Australia Arup.
Lang, T. (1995). An overview of four futures methodologies. Manoa Journal of Fried and Half-Fried Ideas: 7, 1-43.‏
Morrison, J. L. (1992). Environmental scanning. A primer for new institutional researchers, 86-99.
Papaioannou, G., Volakaki, M. G., Kokolakis, S., & Vouyioukas, D. (2023). Learning spaces in higher education: a state-of-the-art review. Trends in Higher Education2(3), 526-545.
Pedro, N. (2017). Redesigning Learning Spaces: What Do Teachers Want for Future Classrooms? International Association for Development of the Information Society.
Szigeti, H., Messaadia, M., Majumdar, A., & Eynard, B. (2011). STEEP analysis as a tool for building technology roadmaps. In Internationale challenges e-2011 conference (pp. 26-28).