ترویج علم

ترویج علم

تحلیل محتوای مفاهیم الکتروشیمی ارائه شده در کتاب شیمی (3) دوره دوم متوسطه بر اساس اصول شیمی سبز

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران ، ایران
3 دانشیار گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران
10.22034/popsci.2023.394212.1265
چکیده
هدف: باتوجه‌به نقش آموزش علوم در پیشرفت اقتصادی هر کشور، به آن در برنامه درسی دوره دوازده‌ساله آموزش‌وپرورش پرداخته می‌شود. اکنون، در آموزش علوم، توجه به شیمی سبز نیز جایگاه مهمی دارد. شیمی سبز به عنوان یکی از رویکردهای حیاتی در راستای پیشرفت پایدار، می‌تواند از طریق کتاب‌های درسی به صورت رسمی آموزش داده شود. لذا کاربرد اصول شیمی سبز در موضوع الکتروشیمی در کتاب‌درسی در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت.
روش: این پژوهش از نظر ماهیت تحقیق، از نوع توصیفی - تحلیلی است و در آن از روش تحلیل محتوا استفاده شده است. جامعه پژوهش کتاب شیمی 3 و نمونه مورد بررسی از نظر توجه به مفاهیم الکتروشیمی، فصل دوم این کتاب شامل تصاویر و متن حاوی عناوین، جملات نوشتاری و پرسش‌های ارائه شده می‌باشد. ابزار پژوهش اصول دوازده‌گانه شیمی سبز بوده که روش پژوهش مبتنی بر سرشماری موارد مرتبط با این اصول توسط افراد متخصص در آموزش شیمی و به‌صورت آمار توصیفی و بر اساس روایی محتوایی می‌باشد.
یافته‌ها: یافته‌های حاصل از تحلیل محتوا نشان داد که حدود 31 % از محتوا دارای رویکرد آموزشی مبتنی بر شیمی سبز بوده که در آن به 9 اصل از اصول دوازده‌گانه شیمی سبز اشاره شده و اصول 8، 10 و 11 شیمی سبز، موردتوجه قرار نگرفته است. همچنین باتوجه‌به نقش دانش الکتروشیمی در تأمین انرژی پاک، اصل بازدهی انرژی دارای بیشترین درصد فراوانی در محتوای طراحی شده در راستای توجه به محیط‌زیست می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

حبیبی بودلالو، لیلا؛ امام‌جمعه، محمدرضا و صباغان، مریم. (1396). مطالعة تطبیقی آموزش شیمی سبز در برنامة درسی مدارس متوسطه (ایران و چهار کشور پیشرفته). فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 61، 57-90.
صباغان، مریم؛ شاهی بیگباغی، جهان و امام‌جمعه، محمدرضا. (1395). آموزش شیمی سبز با طراحی و اجرای آزمایش‌های سبز در مبحث استوکیومتری شیمی متوسطه. فناوری آموزش، 11 (1)، 21-34.
شورای‌عالی آموزش‌وپرورش. (1391). برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران، انتشارات وزارت آموزش‌وپرورش.
شورای‌عالی انقلاب‌فرهنگی. (1389). سند نقشه جامع علمی کشور.
کرمی، زهره؛ اسد بیگی، پژمان و کرمی، مهدی. (1392). تحلیل محتوای ریاضی 1 پایه اول متوسطه براساس تکنیک ویلیام رومی و حیطه شناختی بلوم. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 2 (10)، 167-179.
میرزایی، سمیرا؛ انارکی فیروز، اعظم و عبداله میرزایی، رسول. (1397). تأثیر آموزش شیمی سبز مبتنی بر فعالیت عملی بر روی یادگیری و نگرش دانشجو معلمان شیمی. فصل نامه فناوری آموزش، 13 (2)، 349-361.
وزارت آموزش‌وپرورش. (1390). سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش.
 
Alake, E. M. & Oloruntegbe, K. O. (2010). Chemistry for today and the future: sustainability through virile problem-based chemistry curriculum. Australian Journal of Basic and Applied Science, 4(5), 800-807.
Anastas, P. T. & Warner, J. C. (1998). Green Chemistry: Theory and Practice. Oxford University Press, New York.
Berelson, B. (1952). Content analysis in communications Research. New York, Free Press.
Cannon, A. & Warner, J. (2009). Green Chemistry Education: K-12 outreach and science literacy through green chemistry. ACS Symposium Series, 1022, Chapter 12,167-185.
Johnson, S., Meyers, M., Hyme, S., & Leontyev, A. (2020). Green Chemistry Coverage in Organic Chemistry Textbooks. J. Chem. Educ., 97(2), 383−389.
Lancaster, M. (2010). Green chemistry an introductory text. (2nd Ed.). London, Royal Society of Chemistry.
Louw, W. (2013). Green Curriculum: Sustainable Learning at a Higher Education Institution: University of South Africa (Unisa). The International Research Open and Distance Learning, Athabasca University, 14, 1-15.
Pauw, J. B., Gericke, N. M., Olsson, D., &  Berglund, T. (2015). The Effectiveness of Education for Sustainable Development. Sustainability, 7, 15693-15717.
UNESCO (1997). Educating for a sustainable future: a transdisciplinary vision for concerted action. Conference: International Conference on Environment and Society: Education and Public Awareness for Sustainability, Thessaloniki, Greece.