ترویج علم

ترویج علم

از تصویر تا معنا: تحلیل ابعاد بصری و محتوایی نشریة سواد‌‌آموزی فرصت دوم (تحلیل محتوای کیفی)

نویسندگان
1 پژوهشگر تاریخ و نشریات
2 کارشناسی ارشد پژوهش در علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجوی کارشناسی رشته علوم تربیتی، گرایش آموزش ابتدایی، دانشکدة علوم تربیتی، پردیس شهید بهشتی، مرکز ثامن‌الحجج، دانشگاه فرهنگیان،
4 گروه علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
موضوع: بی‌سوادی، چالش‌ کلیدی در عرصة جهانی و به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، نه تنها مانع پیشرفت اجتماعی و اقتصادی است، بلکه بسترساز نابرابری‌های فرهنگی و اجتماعی نیز می‌باشد. در این راستا، سازمان نهضت سوادآموزی، اقداماتی را به منظور ارتقاء سطح سواد بزرگسالان بی‌سواد و کم‌سواد آغاز کرده است. نشریة «فرصت دوم» به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر این نهضت، با هدف جلوگیری از رجعت به بیسوادی در میان بزرگسالان طراحی شده است. ارزیابی کیفیت این نشریه، می‌تواند به شناسایی نقاط قوت و ضعف آن کمک کند و راهکارهایی نوآورانه برای افزایش تأثیر آن بر مخاطبان ارائه دهد.
روش‌شناسی: از نوع کیفی و تحلیل محتوا است.جامعة آماری شامل کلیه مجلدات انتشاریافته( 88 شماره ) می باشد. با نمونه‌گیری تصادفی به 12 شمارة منتخب با اشباع نظری رسیدیم. تحلیل با استفاده از نرم‌افزارهای Adobe Photoshop، AdobeInDesign، Figma، HemingwayEditor، NVivo، Canva، GIMP، AdobeXD، Grammarly و Voyant Tools صورت پذیرفت.
یافته‌ها: شاهدکیفیت بصری بالای نشریه و روند رو به رشد، در استفادة از تصاویر و گرافیک‌های جذاب هستیم. بهره‌برداری بهینه از فضای سفید صفحات و تناسب طراحی صفحات با مضامین موضوعی به‌وضوح قابل مشاهده است. تنوع واژگانی در محتوای زبانی ضعیف و نیازمند اصلاحات جدی است. پیام‌های ارائه‌شده، نیاز به ساده‌سازی بیشتری، برای فهم مخاطبان دارد. پوشش موضوعی نشریه، نشان‌دهندة نابرابری در ارائة مضامین است؛ 40% محتوا، مسائل فردی، 10% موضوعات اقتصادی، 20% مسائل اجتماعی و 30% از کل محتوای، به سیاست و چهره‌های سیاسی معطوف است.
نتیجه‌گیری: نشریة «فرصت دوم» با تمرکز بر موضوعات نوآورانة و استفادة مؤثر از تصاویر بصری جذاب، داشته و کیفیت محتوای کاربردی و طراحی گرافیکی، ارتقاء یافته است؛ اما تمرکز مفرط بر مسائل سیاسی و کمبود توجه به مسائل اقتصادی می‌تواند بر کارایی آن تأثیر منفی بگذارد. این مهم، نشان‌دهندة نیازمند بازتعریف اولویت‌ها و توازن در ارائه محتوا می باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

 
اساسنامه نهضت سوادآموزی.(۱۳۶۳). انتشارات سازمان نهضت سوادآموزی.
امیری میکال، محمد و پور رمضان، عیسی. (1393). تحلیل نقش نهضت سواد آموزی در توسعه فرهنگی روستاهای استان گیلان. مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، 9 (26): 89-71.
حسینی، سید کمال الدین؛ سبزه، بتول؛ پیردهی حاجیکلا، فرزین؛ صبوری فخرآبادی، مریم و هاشمیان، سید احمدرضا. (1404). تحلیل و تدوین شاخص‌های ارزیابی کیفیت مجله سوادآموزی “ فرصت دوم”: بررسی نظرات مخاطبان. پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی، 15(1): 206-179.
رمضانی، سیده گل افروز؛ مهنی، امید و عزیزی، نعمت الله. (1397). چالش‌های آموزش بزرگسالان و راهکارهایی جهت بهبود: پژوهش زمینه‌ای. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 8(29): 134-115.
رون، سیدامیر. (1390). میزان رعایت معیارهای عام در انتخاب و سازماندهی محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی نظام آموزش و پرورش ایران. مطالعات برنامه درسی، 6(22)، 116-97.
فرهنگی، علی اکبر و رستگار، امیر. (1394). تحلیل محتوای رسانه: یک رویکـرد پژوهشـی. فصلنامه رسانه، 26 (3): 142-121.
فرهوش، معصومه؛ ابراهیمی، سارا و قلتاش، عباس. (1400). طراحی و اعتباریابی الگوی بسته آموزشی خودآموز کلاس‌های چندپایه در دوره دوم ابتدایی. نظریه و عمل در برنامه درسی، 9(18), 34-5.
فرقانی، محمدمهدی و موسوی سیّده ثریا. (1392). جایگاه خانواده در نشریات عامه پسند خانوادگی (تحلیل محتوای نشریات خانواده، فضیلت خانواده، کانون خانواده و خانواده سبز در سال 1390). فصلنامه رسانه، 24 (1): 44-27.
غریب زاده، رامین؛ آقایی خانه برق، علی؛ طالب زاده، محسن و ابراهیمی، مهدی. (1399). طراحی و اعتبارسنجی مدل سنجش آموزش بزرگسالان در مراکز مشاوره و توانبخشی. مطالعات روانشناسی صنعتی و سازمانی، 7 (2): 336-321.
کشکر، سارا و اویسی، نرجس خاتون. (1395). تحلیل محتوای عکس های روزنامه ایران ورزشی با تاکید بر متغیرهای اجتماعی در سال 1394. مدیریت ارتباطات در رسانه های ورزشی، 4(2): 54-46.
محنایی، سید محمد قاسم و رفیعی، سید نصیب الله. (1378). بررسی علل ترک تحصیل سوادآموزان بزرگسال پایه پنجم در استان کهگیلویه و بویر احمد. تهران: دفتر برنامه ریزی و مشارکت های بین بخشی سازمان نهضت سوادآموزی.
مرعشی، سید منصور و سالمی، محمد. (1401). ارزشیابی طرح حلقه‌های کتاب‌خوانی سوادآموزان نهضت سوادآموزی استان خوزستان براساس الگوی سیپ. پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی، 12(1): 204-186.
میرحسینی، زهره و ارجمندنیا، علی اکبر. (1387). تحلیل محتوای کتاب‌های غیردرسی فراگیران نهضت سوادآموزی شهر تهران. فصلنامه دانش شناسی، 1 (1): 114-97.
محمدی، رضا؛ سرمدی، محمدرضا؛ ابراهیم زاده، عیسی و معصومی فرد، مرجان. (1398). تدوین و اعتباریابی مدل آموزش مجازی سوادآموزان دورۀ انتقال. تدریس پژوهی، 7(4), 237-214.
مخاطب، محمد؛ قدرتی، مهدی و رضاپورلاکانی، سپیده. (1392). تحلیل محتوای شاخص‌های یادگیری کتاب‌های آموزشی گروه‌های مطالعاتی پیگیر سواد سازمان نهضت سوادآموزی. اندیشه های نوین تربیتی, 9(2), 130-109.
نورمحمدی نجف آبادی، یحیی. (1401). معیارها و شاخص‌های تدوین کتاب درسی و محتوای آموزشی استاندارد. عیار پژوهش در علوم انسانی، 23 (1): 92-79.
واعظی، رضا. (1395). نارسایی نظریه‌های موجود و بایسته‌های نظریه‌پردازی برای رسانه طراز انقلاب اسلامی. فصلنامه علمی مطالعات انقلاب اسلامی، ۱۳ (۴۶): ۱۲۵-۱۴4.
یزدانی، فریدون. (1396). دسته‌بندی شاخص‌های سنجش کیفیت محتوای کتاب‌های درسی دورۀ ابتدایی. فصلنامه آموزش و ارزشیابی، 10 (37): 106-83.
 
Aksakal, B. Kazu.I. Y. (2015). “Comparison of Adult Education Policies in Turkey and European Union”. Procedia - Social and Behavioral Sciences. Vol 177. pp: 235-239.
Bazzini DG, Amanda P, Swofford R, Cochran K. (2015). How Healthy are Health Magazines? A Comparative Content Analysis of Cover Captions and Images of Women’s and Men’s Health Magazine .Sex Roles,72: pp. 198-210.
Berelson, B. (1952), Content Analysis in Communication Research. NewYork. Hafner
Forlizzi, L. (1990) An Assessment of the Educational Need and Interests of Older Low- Literate Adults. Adult Literacy and Basic Education, 14(3): 204.
Ksoll, C., et al. .(2023). Learning without Teachers? Experimental Evidence on the Impact of a Mobile Phone Adult Literacy Program.
Setiyadi, D.B.P.(2018). E-literary texts: Reading materials for school literacy movement. KnE Social Sciences,: p. 538–545.
Wilson A, Smith D, Peel R, Robertson J, Kypri K.(2017). A quantitative analysis of the quality and content of the health advice in popular Australian magazines. Aust N Z J Public Health. Jun;41(3):256-258.