ترویج علم

ترویج علم

طراحی الگوی بالندگی حرفه‌ای اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی

نوع مقاله : کاربردی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
2 گروه مدیریت دولتی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
3 گروه مدیریت دولتی، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف طراحی الگوی بالندگی حرفه‌ای اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی انجام گرفته است.
روش: رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر روش فراترکیب است. جامعه آماری پژوهش، شامل دو بخش اسناد، مقالات، پایان‌نامه‌ها، کتب و اسناد علمی مرتبط با موضوع پژوهش در بین سال‌های 1404-1390 شمسی و سال‌های 2025-2000 میلادی و بخش مصاحبه شامل سه گروه از خبرگان دانشگاهی می‌باشد. نمونه‌گیری از منابع علمی با استفاده از روش هدفمند و همگام با رویکرد فراترکیب انجام شد. همچنین، برای شناسایی مشارکت‌کنندگان پژوهش از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی استفاده شد که این روند تا رسیدن به اشباع نظری داده‌ها ادامه یافت و در نهایت 17 نفر به عنوان نمونه نهایی انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از رهیافت 7 مرحله‌ای سندلوسکی و همکاران (2007) تحلیل شدند.
یافته‌ها: براساس یافته‌های این پژوهش، الگوی بالندگی حرفه‌ای اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی از سه مؤلفه کلیدی «پیشایندهای بالندگی حرفه‌ای»، «مؤلفه‌های بالندگی حرفه‌ای» و «پیامدهای بالندگی حرفه‌ای» تشکیل شده است که در قالب ۱۴ مقوله فرعی و ۷۸ مفهوم تبیین گردید.
نتایج:. نتایج نشان می‌دهد که تحقق بالندگی حرفه‌ای مستلزم فراهم‌سازی زمینه‌های نهادی، فرهنگی و انگیزشی، تقویت زیرساخت‌های آموزشی، اخلاقی و پژوهشی و نیز دستیابی به بروندادهای راهبردی در سطح فردی و سازمانی است. این الگو می‌تواند به عنوان چارچوبی جامع برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و ارزیابی بالندگی حرفه‌ای اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مورد استفاده قرار گیرد و به ارتقای نقش اعضای هیئت علمی دانشگاه در تولید دانش، تربیت نیروی انسانی متعهد و متخصص، رهبری علمی و حل مسائل اجتماعی و فرهنگی در نظام آموزش عالی کشور یاری رساند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اکبری، مریم. (۲۰۱۴). بررسی وضعیت توسعه اعضای هیأت علمی دانشگاه شاهرود و ارائه الگویی به منظور بهبود مستمر آن [پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شاهرود].
بابازاده، معصومه، ضامنی، فرشیده، & صفاریان همدانی، سعید. (۲۰۲۳). مروری بر بکارگیری رویکرد کوچینگ بر توسعه اعضای هیئت علمی آموزش عالی سلامت. فصلنامه تعالی بالینی، ۱۳(۳)، ۷۸۹۲.
بختیاری، محمد، عباسی، لطف‌الله، کردستانی، فرشته، & خورشیدی، عباس. (۲۰۲۰). ارائه الگوی توسعه اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، ۱۴(۴)، ۱۲۱.
پروین، نازدار، کشاورز، لقمان، فراهانی، ابوالفضل، & رضایی صوفی، مرتضی. (۲۰۲۱). واکاوی ابعاد و مؤلفه‌های ارتقای توسعه حرفه‌ای معلمان تربیت‌بدنی بر اساس گرندد تئوری. فصلنامه مطالعات مدیریت رفتار سازمانی در ورزش، ۸(۱)، ۱۱۲۷.
توفیقیان، طاهره، زین‌آبادی، حسن‌رضا، عبداللهی، بیژن، & عباسیان، حسین. (۲۰۲۴). بررسی وظایف مدیران گروه دانشگاه‌های برتر دنیا: حرکت به سمت توسعه مبتنی بر شایستگی در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران. فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، ۳۱(۶)، ۸۲۷۸۴۲.
جعفری، سکینه. (۲۰۲۴). شناسایی مؤلفه‌های مؤثر در توسعه نظام آموزش و پرورش از دیدگاه صاحب‌نظران [فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، ۲۳*(۴)، ۴۹۷۸].
جلایی‌فر، سجاد، عبدالهی، بیژن، زین‌آبادی، حسن‌رضا، & عباسیان، حسین. (۲۰۲۱). شناسایی شایستگی‌های توسعه حرفه‌ای اعضای هیأت علمی تازه‌استخدام‌شده دانشگاه‌های دولتی شهر تهران. فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، ۱۵(۵۲)، ۵۸۷۲.
جلایی‌فر، سجاد. (۲۰۲۰). شناسایی شایستگی‌های لازم برای توسعه حرفه‌ای اعضای هیأت علمی تازه‌کار دانشگاه‌های دولتی شهر تهران [پایان‌نامه دکتری تخصصی، دانشگاه خوارزمی].
ساری، مرضیه، طاهری گودرزی، حجت، & مهدیان، محمدجعفر. (۲۰۲۳). طراحی الگوی توسعه سازمان‌های آموزشی مبتنی بر مکتب شهید حاج قاسم سلیمانی. فصلنامه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، ۳۱(۶۱)، ۲۶۹۳۰۰.
شاهمحمدی، انور، & شهبازی، مرضیه. (۲۰۲۴). تدوین الگوی برای توسعه مدیران نظام آموزش عالی از راه دور (مورد مطالعه: دانشگاه پیام‌نور). فصلنامه کارافن، ۲۱(۲)، ۸۱۹۷.
شعبانی بهار، غلامرضا، قره، محمدعلی، & سیاوشی، محمد. (۲۰۲۰). طراحی الگوی توسعه حرفه‌ای، سازمانی و فردی اعضای هیأت علمی دانشکده‌های تربیت بدنی و سنجش برازش آن. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی در مدیریت ورزشی، ۸(۴)، ۹۹۱۱۲.
شیربگی، ناصر، & ساعدموچشی، لطف‌الله. (۲۰۱۸). پدیدارنگاری تجارب اعضای هیئت‌علمی از فرایند ارتقاء مرتبه علمی. فصلنامه آموزش عالی ایران، ۱۰(۱)، ۷۷۵۷.
روشنی علی‌بنه‌سی، حسن. (۲۰۲۰). طراحی الگویی به منظور توسعه پژوهشی اعضای هیأت علمی دانشگاه ارومیه [پایان‌نامه دکتری تخصصی، دانشگاه ارومیه].
زمانی مقدم، افسانه، هداوند، سعید، & تقی‌پور ظهیر، علی. (۲۰۲۱). طراحی و تبیین مدل ارتقای توسعه حرفه‌ای مدیران ارشد صنعت مخابرات ایران (مورد مطالعه: شرکت‌های همراه اول، ایرانسل و رایتل). فصلنامه آموزش و توسعه منابع انسانی، ۲۸(۱۴۰۰)، ۱۹۴۲۱۷.
صالحی صدر، صفیه، رضایی‌فر، حمید، محمدی، محمد، & حکیمی‌فر، حسین. (۲۰۲۱). ارائه الگوی توسعه اعضای هیئت علمی با رویکرد مجازی‌سازی (دانشگاه آزاد اسلامی استان خراسان رضوی). فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، ۱۵(۳)، ۱۲۸.
عبدالهی، بیژن، سادین، علی‌اکبر، نوه ابراهیم، عبدالرحیم، & عباسیان، حسین. (۲۰۲۲). طراحی مدل توسعه حرفه‌ای اعضاء هیأت علمی در دانشگاه فرهنگیان با رویکرد داده‌بنیاد و پارادایم آمیخته اکتشافی. فصلنامه مدیریت بر آموزش سازمان‌ها، ۱۱(۲)، ۴۱۸۳.
عبدلی، محمدرضا، یزدخواستی، علی، آقاحسینی، تقی، & رمضانیان، هادی. (۲۰۲۴). طراحی الگوی ارزیابی اثربخشی دوره‌های آموزشی مدیریت توسعه حرفه‌ای دانشگاه فرهنگیان. فصلنامه رهبری آموزشی کاربردی، ۵(ویژه‌نامه رهبری در آموزش عالی)، ۹۴۱۱۲.
عبدلی، محمدرضا، یزدخواستی، علی، آقاحسینی، تقی، & رمضانیان، هادی. (۲۰۲۳). طراحی الگوی ارزیابی اثربخشی دوره‌های آموزشی سلامت مدیریت توسعه حرفه‌ای و اسلامی (مورد مطالعه: دانشگاه فرهنگیان). فصلنامه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، ۷(۱)، ۳۹۸۴۱۱.
علی‌پور، محمد، پورشافعی، هادی، رستمی‌نژاد، محمدعلی، & ضابط، حسن. (۲۰۲۱). مقایسه ادراک استادان و نومعلمان از نقش دانشگاه فرهنگیان در ارتقای توسعه حرفه‌ای دانشجو معلمان. فصلنامه آموزش عالی، ۱۴(۵۵)، ۷۲۴.
فرجی ده سرخی، حاتم، هوشی السادات، سید علیرضا، محمدآبادی، معصومه، & باستانی‌پور مقدم، مهشید. (۲۰۱۹). موانع مشارکت اعضای هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان در دوره‌های توسعه حرفه‌ای: مطالعه‌ای داده‌بنیاد. فصلنامه مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، ۸(۲)، ۴۳۶۳.
قرونه، داود. (۲۰۱۴). الگویی برای توسعه اعضای هیأت علمی دانشگاه تهران [پایان‌نامه دکتری تخصصی، دانشگاه تهران].
هداوند، سعید، زمانی مقدم، افسانه، & تقی‌پور ظهیر، علی. (۲۰۲۳). نیازها و روش‌های ارتقای توسعه حرفه‌ای مدیران ارشد. فصلنامه مطالعات مدیریت بهبود و تحول، ۳۱(۱۰۶)، ۴۱۶۴.
هداوند، سعید، زمانی مقدم، افسانه، & تقی‌پور ظهیر، علی. (۲۰۲۰). شناسایی و تحلیل عوامل بازدارنده برنامه‌های ارتقای توسعه حرفه‌ای مدیران ارشد صنعت ارتباطات همراه ایران. فصلنامه رهبری آموزشی کاربردی، ۱(۱)، ۱۵۲۸.
هماینی دمیرچی، امین، محجوب عشرت‌آبادی، حسن، مهری، داریوش، & وثوقی نیری، عبدالله. (۲۰۱۷). ارزیابی وضعیت توسعه اعضای هیئت علمی و ارائه راهکارهای مطلوب برای ارتقای آن (مورد مطالعه: یک دانشگاه نظامی). فصلنامه مدیریت نظامی، ۱۶(۶۱)، ۲۹۵۹.
 
Arifin, A. Suryaningsih, S., & Arifudin, O. (2024). The relationship between classroom environment, teacher professional development, and student academic performance in secondary education. International Education Trend Issues, 2(2), 151–159.
Asterhan, C. S., & Lefstein, A. (2024). The search for evidence-based features of effective teacher professional development: A critical analysis of the literature. Professional Development in Education, 50(1), 11–23.
Bradford, A., Park, S., & Brown, H. (2024). Professional development in English-medium instruction: Faculty attitudes in South Korea and Japan. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 45(8), 3143–3157.
Brauckmann, S., Pashiardis, P., & Arlestig, H. (2023). Bringing context and educational leadership together: Fostering the professional development of school principals. Professional Development in Education, 49(1), 4–15.
Bugti, S. M., Umair, M., & Basharat, R. (2021). Factors influencing continuous professional development of teachers at university level. Sukkur IBA Journal of Educational Sciences and Technologies, 1(1), 36–46.
Clarke, D., & Hollingsworth, H. (2002). Elaborating a model of teacher professional growth. Teaching and Teacher Education, 18(8), 947–967.
Elov, O., & Toshtemirova, M. (2024). Enhancing teacher professional development. Solving Social Problems in Management and Economics, 3(11), 150–155.
Evans, S. (2021). The state of remote professional development and the true confessions of a remote adjunct faculty. In Handbook of research on inclusive development for remote adjunct faculty in higher education (pp. 61–70).
Kilag, O. K. T., & Sasan, J. M. (2023). Unpacking the role of instructional leadership in teacher professional development. Advanced Qualitative Research, 1(1), 63–73.
Korsager, M., Reitan, B., Dahl, M. G., Skar, A. R., & Frøyland, M. (2024). The art of designing a professional development programme for teachers. Professional Development in Education, 50(6), 1286–1300.
Muammar, O. M., & Alkathiri, M. S. (2022). What really matters to faculty members attending professional development programs in higher education. International Journal for Academic Development, 27(3), 221–233.
Olaniyan, A. O., & Uzorka, A. (2024). Leadership’s role in facilitating faculty professional development for technology integration. International Journal of Technology in Education and Science, 8(3), 470–480.
O’Meara, K., Terosky, A. L., & Neumann, A. (2008). Faculty careers and work lives: A professional growth perspective. ASHE Higher Education Report, 34(3), 1–221.
Otten, C., Nash, R., & Patterson, K. (2024). Professional development in health education for primary school teachers: A systematised review of the literature. Professional Development in Education, 50(5), 809–831.
Perry, E., & Booth, J. (2024). The practices of professional development facilitators. Professional Development in Education, 50(1), 144–156.
Popova, A., Evans, D., K., Breeding, M. E., & Arancibia, V. (2022). Teacher professional development around the world: The gap between evidence and practice. The World Bank Research Observer, 37(1), 107–136.
Sims, S., Fletcher-Wood, H., O’Mara-Eves, A., Cottingham, S., Stansfield, C., Goodrich, J., & Anders, J. (2025). Effective teacher professional development: New theory and a meta-analytic test. Review of Educational Research, 95(2), 213–254.
Smith, C., & Gillespie, M. (2023). Research on professional development and teacher change: Implications for adult basic education. In Review of Adult Learning and Literacy, 2023(7), 205–244.
Steinert, Y. (2025). Faculty development: Core concepts and principles. In Faculty development in the health professions: A focus on research and practice (pp. 3–28).