ترویج علم

ترویج علم

عوامل موثر بر اشتراک دانش با تاکید بر اخلاق سایبری(مورد مطالعه: دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز)

نویسنده
گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
هدف: یکی از مسائلی که اجتماعات علمی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی با آن مواجهه جدی دارد، اشتراک دانش هست که نقش اساسی را در تکوین سرمایه اجتماعی دانشگاهی دارد. یکی از متغیرهای تاثیرگذار در اشتراک دانش، اخلاق سایبری و مولفه های تشکیل دهنده آن می باشد. بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل مؤثر بر اشتراک دانش با تأکید بر اخلاق سایبری می باشد.
روش: پژوهش حاضر با رویکرد کمی و شیوه پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری آن شامل دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز به تعداد 5589 نفر بوده و با استفاده از شیوه نمونه گیری طبقه‌ای متناسب 650 نفر به‌عنوان حجم نمونه انتخاب‌شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه گردآوری شده است و با استفاده از نرم افزار Spss تحلیل شده است.
یافته‌ها: یافته های تحقیق حاکی از این است که بین اخلاق سایبری و ابعاد آن با اشتراک دانش و ابعاد آن همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد. نتایج حاصل از آزمون پیرسون نشان می دهد که بین متغیرهای اعتماد اجتماعی، فرهنگ سازمانی، دینداری و اشتراک دانش همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که 29 درصد از واریانس اشتراک دانش به وسیله متغیرهای اعتماد اجتماعی، فرهنگ سازمانی و اخلاق سایبری تبیین می شود.
نتایج: براساس یافته های این پژوهش پیشنهاد می شود که دانشگاه بسترهای مناسب را برای اشتراک دانش ضمنی و آشکار فراهم سازد. در این راستا، معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه بسترهای اشتراک دانش آنلاین را با منابع اطلاعاتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و استادان فراهم سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ارسطوپور، ش، کفاشان کاخلی، م، محمدیان، زهرا .(1400). سنجش فرهنگ سازمانی و موانع اشتراک دانش با هدف طراحی زیرساخت اشتراک دانش. پژوهش نامه کتابداری و اطلاع رسانی،11(2): دوره 11، 187-210.
اعظمی، م، نادری مهدیی، ک، زلیخائی سیار، ل، پویا، مهرداد .(1397). واکاوی سرمایه اجتماعی و اشتراک و تبادل دان بین دانشجویان دختر دریک دانگاه تک جنسیتی، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی، 7(1):59-86.
انصاری، خ، صالحی، ا، امیری، ه .(1400). ارائه مدل تسهیم دانش با رویکرد مدیریت دانش، پژوهش­های مدیریت راهبردی، 27(82)، 108-63.
اندایش، س ا، کیان راد، ز. (1403). تأثیر تعهد و اعتماد بر تسهیم دانش و کاربرد دانش در سازمان کتابخانه های عمومی کشور، فصلنامه بازیابی دانش و نظام های معنایی، انتشار آنلاین.
باقری مالک­آبادی، ل، طاهری، م .(1399). بررسی رابطه تسهیم دانش و نوآوری فردی در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه علامه طباطبایی. فصلنامه پژوهش­های رهبری و مدیریت آموزشی،5(19) 23-38.
پورقهرمانی، ب .(1391). اخلاق رایانه­ای، اصول و قواعد آن از منظر اسلام و مقررات بین المللی و داخلی، فقه و مبانی حقوق اسلامی، 4(12-13)،73-93.
پرندی، م. (1388). بررسی رابطه بین میزان سرمایه اجتماعی با فرآیند تسهیم دانش در بین دبیران متوسطه شهر سنندج، پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی و تربیت بدنی، دانشگاه تبریز.
سلیمی، ق، حیدری، ا و کشاورزی، ف. (1392). تبیین رابطه التزام دانشجویان و رفتار تسهیم دانش در دانشگاه: سهم متغیر نگرش به تسهیم دانشتحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 4 (47)، 351-374.
شیرازی، ع، همایونی راد، م ح .(1394).  بررسی تأثیر فرهنگ مبتنی بر دانش بر اشتراک دانش با تعدیل گری نقش گرایش به اعتماد، پژوهش های مدیریت عمومی، 8(27): 99-118.
جباری، ل، حسن زاده، م، زندیان، ف؛ شریف، ع. (1403). اشتراک دانش در رسانه‌های اجتماعی: مطالعه کتاب‌سنجی و دگرسنجی بروندادهای پژوهشی، پژوهش­نامه علم‌سنجی، دوفصلنامه علمی دانشگاه شاهد، 10(1): 77-98
حسین قلی زاده، رضوان؛ میرکمالی، سید محمد(1389). عوامل کلیدی مؤثر بر اشتراک دانش، نامه آموزش عالی ایران،3: 61-78.
صادقی، ح، عباسی، ا؛ قاسمی، ع. (1400). مسئولیت مدنی دولت در فضای سایبر با نگاهی به آموزه­های اخلاق سایبری، اخلاق در علوم و فناوری،16(1): 1-8.
صادقی آ، زهرا؛ میرغفوری، س. ح، ثابت، ز. (1392). تصمیم گیری های اخلاقی در فضای سایبری و عوامل جمعیت شناختی مؤثر بر آن: بررسی ارتکاب به جرایم اینترنتی در کاربران اینترنت شهرستان یزد،  اخلاق در علوم و فناوری،8(1): 60-71.
زمردیان، غ، رستمی، ع .(1389). استقرار نظام مدیریت دانش مبتنی بر سرمایه اجتماعی (مطالعه موردی: واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی منطقه 8)، مجله حسابداری مدیریت، 3(5): 45-63.
عباس زاده، م، قاسم زاده، د. (1397). اشتراک دانش؛ حلقه مفقوده در اجتماعات علمی، راهبرد فرهنگ،42: 147-176.
علیزاده اقدم، م. ب، عباس زاده، م؛ آقایاری هیر، ت، قاسم زاده، د.(1397). بی اعتمادی اجتماعی در اشتراک دانش به مثابه مسأله اجتماعی،بررسی مسایل اجتماعی ایران، 9(3): 165-183.
قاسم زاده، د، علیزاده اقدم، م. ب.(1403). مطالعه جامعه شناختی نقش جمع گرایی فرهنگی در اشتراک دانش، فصلنامه بازیابی دانش و نظام معنایی، 11(41):63-84.
کزازی، ا، طیبی، ح، طباطبائیان، س. ح، انصاری، ر. (1388). رابطه فرهنگ سازمانی و موفقیت در جهاد دانشگاهی. راهبرد فرهنگ، 2(7): 75-101.
کوشا، غلام حیدر (1391). اخلاق دینی و تعامل سایبری، معرفت اخلاقی، 3(2)، 117-141.
واله، ا،  افراسیابی، ر؛ سلیمان پور عمران، م .(1403). تبیین مدل ساختاری رفتار اشتراک دانش براساس مزایای اشتراک گذاری دانش با میانجی­گری فضای روانشناختی سازمانی، مجله علوم روانشناختی، 23(140)؛ 183-198.
 
Abdullah, N. L., Hamzah, N., Arshad, R., Isa, R. M. & Ghani, R. A. (2011). Psychological contract and knowledge sharing among academicians: mediating role of relational social capital. International Business Research, 4(4), 231.
Chen, P, Kuo, S. (2017). Innovation resistance and strategic implications of enterprise social media websites in Taiwan through knowledge sharing perspective. Technological Forecasting & social change, 1-15.
Gaur, N., & Gupta, V. (2023). Analyzing the Concatenation Between Ethics and Knowledge Culture in Indian IT Sector. Sage Open, 13(4). https://doi.org/10.1177/21582440231209141
Herman, N. L., & Gigliotti, R. A. (2025). Examining the relationship between knowledge sharing and leadership learning among staff in higher education institutions. Journal of Higher Education Policy and Leadership Studies, 6(2),48 -66. https://dx.doi.org/10.61186/johepal.6.2.48
Martinsons,M. G. and Ma, A (2009), sub-cultural differences in information ethics across china: Focus on Chinese Management generation gaps, Journal of the Association for information systems, 10(11): 816-833.
McDermott R, O'Dell C. (2001). Overcoming culture barriers to sharing knowledge, Journal of Knowledge Management; 5(1): 76-85.
Mazorodze, A. H., & Buckley, S. (2019). Knowledge management in knowledge-intensive organisations: Understanding its benefits, processes, infrastructure and barriers. South African Journal of Information Management, 21(1), a990. https://doi.org/10.4102/sajim.v21i1.990
Nathan, R. J, Musah, Ibrahim, A, Solarin, D, G. (2017). An exploratory study on knowledge sharing behavios of university students in Singapore, international journal of Advanced and Applied sciences 4(5); 56-61.
Nonaka, I. (2007). The knowledge-creating company. Harvard Business Review, 85(7/8), 162-171.
Omar, E. M, Khalil Ahmed, A. s, Seleim. (2012). Attitudes towards information ethics: a view from Egypt, Journal of information, Communication and Ethics in society, 10(4): 240-261.
Olaisen, Johan, Revang, Oivind. (2017). The dynamics of intellectual property rights for trust, knowledge sharing and innovation in project teams, international Journal of information management ,37; 583-589.
Palo, S, Charles, L. (2016). Investigating Factors affecting Knowledge sharing Intention of Salespeople, Management and Labour studies, 40(3& 4): 1-23.
Trehan, A. & Kushwaha, P. (2012). The implementation of Knowledge Management System in B-Schools. International Journal of Multidisciplinary Management Studies, 2(2):252-260.
Yeon, K. N, Wong, S. F, Chang, Younghoon, P, M. (2015). Knowledge sharing behavior among community member in Professional research information center, Information development, 5(3), 1-18