ترویج علم

ترویج علم

تدوین چشم‌انداز نظام تأمین مالی محیط زیست ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه سیاست فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی گرایش تصمیم‌گیری و خط‌مشی‌گذاری عمومی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
چکیده
هدف: امروزه، تشدید روزافزون آلودگی‌های محیط‌زیستی، بروز تغییرات آب و هوایی و اثرات نامطلوب آن بر سلامت و توسعه جوامع انسانی، نگرانی‌ها را خصوصا در کشورهای در حال توسعه جهان افزایش داده است. از سوی دیگر، به دلیل وجود پیوستگی بسیار میان سیستم-های مالی با ابعاد توسعه پایدار، تدوین چشم انداز و دورنمای مطلوب به منظور تامین مالی محیط زیست گامی اساسی در جهت حل چالش‌های محیط‌زیستی محسوب می‌شود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تدوین چشم‌انداز نظام تامین مالی محیط زیست کشور انجام شده است. لذا، به لحاظ هدف؛ کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها، توصیفی-پیمایشی محسوب می‌شود.
روش: در این راستا، تلاش شد تا با رویکرد تحلیل محتوا و با انجام مطالعات تطبیقی، تحلیل اسناد بالادستی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان، چشم انداز پیشنهادی مطلوب نظام تامین مالی محیط‌زیست کشور احصاء شود.
یافته‌ها: نتایج حاکی از آن است که چشم‌انداز تدوین شده نظام تامین مالی محیط زیست بر پایه 7 محور اصلی شامل بسیج و توزیع عادلانه منابع‌مالی محیط‌زیست، تحقق اقتصاد سبز و محیط زیست پایدار، تحقق اقتصاد چرخشی، رفع چالش‌های محیطزیستی کشور با مشارکت جوامع محلی، توسعه دیپلماسی محیط زیست و جذب منابع مالی بین‌المللی، توسعه فناوری‌های اولویت‌دار محیط‌زیستی و ایجاد زیست‌بوم تأمین مالی محیط زیست است. بر اساس چشم‌انداز تدوین شده، کشور ایران تا افق زمانی 1412 دارای رتبه 1 در منطقه خاورمیانه از نظر شاخص عملکرد محیطزیستی خواهد بود.
نتایج: در راستای یافته‌های این پژوهش، نیاز است که بسیج و توزیع عادلانه منابع خصوصا منابع مالی در راستای رفع چالش‌های محیط‌زیستی فراهم شود. همچنین، در عرصه بین‌الملل، با توسعه مناسبات و همکاری‌ موثر چندجانبه محیط زیستی و بهره‌گیری از فرصت‌هایی به منظور دستیابی به اهداف اقتصاد سبز و چرخشی، زمینه تقویت دیپلماسی‌ محیط‌زیستی و دریافت منابع مالی بین‌المللی جهت رفع مسائل محیط زیستی برای کشور فراهم ‌گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابراهیمیان کفشائی، آذر ؛ سلاطین، پروانه (1400). تاثیر بازارهای مالی بر کیفیت محیط­زیست. فصلنامه پایداری، توسعه و محیط­زیست. 2 (1). 87-97.
اشرفی، یوسف؛ جان‌بابانژاد، محمد حسین (1392). تدوین چشم‌انداز سازمانی در چارچوب برنامه‌ریزی راهبردی: نمونه موردی: شهرداری ساوه. فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی شهری. 1 (2)، 123-155.
اشرفی، یوسف؛ جان‌بابانژاد، محمد حسین (1393). برنامه­ریزی راهبردی و تدوین چشم­انداز شهرساوه. فصلنامه آمایش سرزمین. 6 (1)، 83-112.
باقری، مهدی (1393). چارچوب مفهومی برای مطالعه سیاست خارجه ایران. فصلنامه مطالعات سیاست و بین­المللی. 27 (3)، 48 - 62.
پوراصغر سنگاچین، فرزام؛ بهرامی، سجاد؛ حیدرزاده، حمیده (1398). نقش و کاربرد ابزارهای اقتصادی در کاهش آلودگی­های محیط‌زیست. فصلنامه راهبرد توسعه. 15 (2)، 173-199.
خوش‌سیما، غلامرضا؛ ابراهیمی نژاد، مهدی؛ شاه حسینی، محمدعلی (1390). نگاه به آینده و تدوین چشم‌انداز دانشگاه‌ها: مطالعه موردی: دانشگاه رفسنجان. فصلنامه مدیریت بازرگانی. 3(9)، 113-130.
دانایی­فرد، حسن؛ مظفری، زینب (1387). ارتقاء روایی و پایایی در پژوهش‌های­کیفی مدیریتی: تاملی بر استراتژی­های ممیزی پژوهشی. مجله پژوهش‌های مدیریت. 1(1)، 131-162.
رضایی، محسن (1384). چشم­انداز ایران فردا، تهران: نشر دانشگاهی علامه طباطبایی.
شیخ، عباسعلی؛ سعیدی، پرویز؛ عباسی، ابراهیم؛ نادریان، آرش (1401). ارائه و تحلیل مدل تأمین مالی سبز شرکت‌ها از طریق صنعت بانکداری در راستای استقرار محیط‌زیست پایدار. فصلنامه اقتصاد مالی. 16 (1)، 215-232.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمد سعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ زاده، محمد (1390). تحیل مضمون و شبکه مضامین؛ روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی. 5 (2)، 151-198.
محمودی، عمر (1402). تدوین چشم‌انداز سازمان‌های‌دولتی با رویکرد نهادی. فصلنامه حکمرانی و توسعه. 3(2)، 89-116.
نوروزگندشمین، یوسف؛ روشندل اربطانی، طاهر (1396). تدوین ماموریت و چشم‌انداز مطلوب سازمان­رسانه‌ای، موردمطالعه: شبکه آموزش سیمای جمهوری اسلامی ایران. مطالعات رسانه‌ای. 43 (13)، 19-30.
Abu-Zeid, M. A. (1998). Water and sustainable development: the vision for world water, life and the environment. Water policy1(1), 9-19.
Ajayi, D. D., & Ikporukpo, C. O. (2005). An analysis of Nigeria's environmental vision 2010. Journal of Environmental Policy and Planning7(4), 341-365.
Anand SV .(2013). Global Environmental Issues. Open Access Scientific Reports, 632 (2).
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology Journal, 3(2), 77-101.
Berthet, E. T., Segrestin, B., & Hickey, G. M. (2016). Considering agro-ecosystems as ecological funds for collective design: New perspectives for environmental policy. Environmental science & policy61, 108-115.
Benbunan-Fich, R., Hiltz, S. R., & Turoff, M. (2003). A comparative content analysis of face-to-face vs. asynchronous group decision making. Decision Support Systems34(4), 457-469.
Creswell, W. (2011). Educational research: planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. (4th ed). Boston: Pearson pub.
Cui, L., Sun, Y., Song, M., & Zhu, L. (2020). Co-financing in the green climate fund: Lessons from the global environment facility. Climate Policy20(1), 95-108.
Gramkow, C. (2020). Green fiscal policies: An armoury of instruments to recover growth sustainably.
Hoque, N., Mowla, M. M., Uddin, M. S., Mamun, A., & Uddin, M. R. (2019). Green Banking Practices in Bangladesh: A Critical Investigation. International Journal of Economics and Finance, 11(3), 58-68. 30.
International Finance Corporation. (2023). Challenges of Green Finance Private Sector Perspectives from Emerging Markets Report.
Kyngäs, H. (2020). Inductive content analysis. The application of content analysis in nursing science research, 13-21.
Machado, M., Young, C. E. F., & Clauzet, M. (2020). Environmental funds to support protected areas: Lessons from Brazilian experiences. Parks. The International Journal of Protected Areas and Conservation.
Ozdem, G. (2011). An analysis of the mission and vision statements on the strategic plans of higher education institutions. Educational Sciences: Theory and Practice, 11(4), 1887-1894.
Roblek, V., & Meško, M. (2018). The importance of vision and mission for an organisational development and growth.
Sawyer, M. (2022). Financialisation, industrial strategy and the challenges of climate change and environmental degradation. In Capitalism: An Unsustainable Future? (pp. 8-24). Routledge.
Settele, J., Díaz, S., Brondizio, E., & Daszak, P. (2020). COVID-19 stimulus measures must save lives, protect livelihoods, and safeguard nature to reduce the risk of future pandemics. IPBES Expert Guest Article.
Udok, U., Umeojiako, M. C., & Ikott, A. J. (2022). Comparative and Global Perspectives on Environmental Fund: A Blueprint for the Establishment of Environmental Fund in Nigeria. Global Journal of Politics and Law Research, 10(8), 90-115.
Zhang, M., Lian,Y., Zhao, H., & Xia-Bauer, CH.(2020). Unlocking green financing for building energy retrofit: A survey in the western China. Energy Strategy Reviews, 30 (2020)100520.