ترویج علم

ترویج علم

ارایة الگوی توسعه سواد بوم شناختی در مدارس متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی،واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی ، گرمسار، ایران
2 دانشیار مدیریت آموزشی ، واحد گرمسار ، دانشگاه آزاد اسلامی ، گرمسار ، ایران
چکیده
تحقیق حاضر باهدف ارائه الگوی توسعه سواد بوم‌شناختی در مدارس متوسطه طراحی گردید. این مطالعه به روش کیفی و مبتنی بر رهیافت نظام‌مند اشتراوس و کوربین بود. جامعه آماری شامل مدیران مدارس، معلمان، کارشناسان آموزش محیط‌زیست، اساتید رشته آموزش محیط‌زیست و نخبگان حوزه محیط‌زیست بود که به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند (22 نفر). نتایج پژوهش نشان داد که 16 مقوله و 61 کد مفهومی شناسایی شدند و در دل ابعاد ۶ گانه مدل پارادایمی جای گرفتند؛ بنابراین به‌منظور توسعه سواد بوم‌شناختی، باید با در نظر گرفتن شرایط علی (خانواده، معلمان و مدیران)، سعی در شناخت بیشتر سواد بوم‌شناختی و همچنین به‌کارگیری راهبردهای شناسایی‌شده (فرهنگ‌سازی، آموزش‌وپرورش، رسانه، آموزشی، الگوبرداری و برنامه‌ریزی) نمود. همچنین به‌منظور دستیابی به این راهبردها، باید شرایط زمینه‌ای (زیرساخت‌ها و منابع انسانی) و همچنین شرایط مداخله‌گر (تسهیل‌کننده و مخرب) را نیز در نظر گرفت تا به پیامدهای مثبت توسعه (زیست‌محیطی، رفتاری و اقتصادی) دست‌یافت.نتایج پژوهش نشان داد که 16 مقوله و 61 کد مفهومی شناسایی شدند و در دل ابعاد ۶ گانه مدل پارادایمی جای گرفتند؛ بنابراین به‌منظور توسعه سواد بوم‌شناختی، باید با در نظر گرفتن شرایط علی (خانواده، معلمان و مدیران)، سعی در شناخت بیشتر سواد بوم‌شناختی و همچنین به‌کارگیری راهبردهای شناسایی‌شده (فرهنگ‌سازی، آموزش‌وپرورش، رسانه، آموزشی، الگوبرداری و برنامه‌ریزی) نمود. همچنین به‌منظور دستیابی به این راهبردها، باید شرایط زمینه‌ای (زیرساخت‌ها و منابع انسانی) و همچنین شرایط مداخله‌گر (تسهیل‌کننده و مخرب) را نیز در نظر گرفت تا به پیامدهای مثبت توسعه (زیست‌محیطی، رفتاری و اقتصادی) دست‌یافت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

پورمعصوم، بهمن؛ فیاض، ایراندخت؛ بازرگان، سیمین (1396). شکل‌گیری سواد زیست‌محیطی کودکان بر اساس برنامه درسی راهبردی، برنامه‌ریزی چندبعدی و بسته یادگیری چندرسانه‌ای. تعلیم و تربیت، 129، 9-32.
پورهاشمی، سیدعباس؛ ارغند، بهاره (1393). کلیات حقوق بین‌الملل محیط‌زیست. تهران: نشر دادگستر.
خموشی بیدگلی، صفیه؛ مظاهری، حسن (1398). بررسی میزان و نوع توجه به مؤلفه‌های زیست‌محیطی در کتاب‌های درسی دوره ابتدایی. مطالعات برنامه درسی، 55، 177-200.
سلیمیان ریزی، مینا؛ امینی، محمد؛ مدنی، احمد (1398). ارزیابی سواد زیست‌محیطی دانش‌آموزان و چالش‌های اجرایی آموزش محیط‌زیست در مدارس متوسطه. پژوهش‌های برنامه درسی، 18، 288-313.
سیف، علی اکبر (1390). روانشناسی پرورشی نوین (روانشناسی یادگیری و آموزش)، تهران: آگاه.
شبیری، سیدمحمد؛ رضایی، مهدیه؛ رنجبری، راضیه (1399). ارزیابی آگاهی های بوم‌شناختی دانش آموزان پایه ششم دوره ابتدایی شهر تبریز و عوامل موثر بر آن. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 13، 156-168.
شهبازی، طیبه؛ شبیری، سید محمد؛ زندی، بهمن (1394). مطالعه نقش رسانه‏های ارتباط‌جمعی در آموزش مسائل محیط‏‏زیستی از دیدگاه معلمان مدارس راهنمایی شهرستان سرپل ذهاب. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط‌زیستی، دوره 17، 2، 95-104.
کوشا، سهیلا؛ آل کجباف، حسین؛ طاهری، پانیذ (1400). چالش‌های آموزش محیط‌زیست به دانش‌آموزان مقطع ششم ابتدایی از منظر حقوق بین‌الملل بشر و قوانین ایران. آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، 10(1)، 143-159.
محمدجانی، ابراهیم؛ صفرنواده، مریم؛ هاشمی، حشمت‌الله؛ قایدی، مهدی (1397). تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر سواد زیست‌محیطی دانش‌آموزان دوره ابتدایی. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 33، 247-262.
محمدی، ندا؛ بابایی، فرزام؛ محمدی، علی؛ حیات غیب، داوود (1399). بررسی وضعیت آموزش محیط‌زیست در سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی ایران. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 92، 391-402.
Biswas A.A. (2020). nexus between environmental literacy, environmental attitude and healthy living. Environmental Science and Pollution Research, 27, 5922–31.
Boehnert, J. (2015). Ecological Literacy in Design Education: A Theoretical Introduction. Form Akademisk, 8(1): 1-11.
Goldman, D., Ayalon, O., Baum, d., Weiss, B. (2018). Influence of ‘green school certification’ on students' environmental literacy and adoption of sustainable practice by schools. Journal of Cleaner Production, 183, 1300-1313.
Kolan, P., Madhumathi, C. (2018). Eco literacy- Role of Early childhood Education. Conference: National Seminar on Sustainable Development Goals. National Seminar on Sustainable Development Goals, Tamilnadu.
Lampa, L., Greculescu, A., Todorescu, L. (2015). Education for Sustainable Development–Training the Young Generation for the Future. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 78, 120-124.
Locke, S., Russo, R.O. (2013). Environmental education and eco-literacy as tools of education for sustainable development. Journal of Sustainability Education, 4.
Meybeck, M. (2013). Heavy metal contamination in rivers across the globe: An indicator of complex interactions between societies and catchments. Proceedings f H04 Understanding Freshwater Quality Problems in a Changing World, 361, 3-16.
Nurwidodo, N., Amin, M., Ibrohim, I., Sueb, S. (2020). The role of eco-school program (adiwiyata) towards environmental literacy of high school students. European Journal of Educational Research. 9(3), 1089-1103.
Pitman, S.D, Daniels, C.B. (2016). Quantifying ecological literacy in an adult western community: the development and application of a new assessment tool and community standard. PLoS One., 11(3), e0150648.
Pitman, S.D., Daniels, C.B., Sutton, P.C. (2017). Characteristics associated with high and low levels of ecological literacy in a western society. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 25(3): 227-237.
Setiawan, F.A., Saputra, A.N. (2022). Outdoor Learning to Improve the Wetland Ecological Literacy of Geography Education Students. Geosfera Indonesia, 7(1), DOI: https://doi.org/10.19184/geosi.v7i1.27782.
Spinola, H. (2015). Environmental literacy comparison between students taught in Eco-schools and ordinary schools in the Madeira Island region of Portugal. Science Education International, 26(3), 392–413.
Srbinovski, M., Erdogan, M., Ismaili, M. (2010). Environmental literacy in the science education curriculum in Macedonia and Turkey. Procedia Social and Behavioral Sciences, 18(2), 4528-4532.
Suraydi, B., Ekayanti, F., & Amalia, E. (2018). An Integrated Curriculum at an Islamic University: Perceptions of Students and Lecturers. Eurasian Journal of Educational Research, 74, 25-40
Wardani, R.A.K., Karyanto, P., Ramli, M. (2018). Analysis of high school students' environmental literacy. Journal of Physics: Conference Series, 1022, the 1st International Conference on Science, Mathematics, Environment and Education, Solo Baru, Indonesia.