وزلی سمن و مدل علی مکانیکی تبیین علمی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

استادیار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

10.22034/popsci.2023.378637.1246

چکیده

نظریه علّی مکانیکی تبیین علمی که توسط وزلی سمن، از فلاسفه علم بسیار مشهور، در سال 1984 مطرح شد، یکی از مدلهایی است که به عنوان جانشین برای مدلِ دیدگاه رایج تبیین علمی (یعنی تبیین قیاسی قانونی کارل همپل که به دلیل حذف علیت بسیار مورد توجه تجربه گرایان بود) ارائه شده است. سمن که در ابتدا نظریه آماری تبیین را مطرح کرده بود، برای پاسخگویی به تعدادی از مثال های نقض، همانند مثال نقض مشهور باران و فشارسنج، دیدگاه جدیدی را مطرح میکند که برخلاف دیدگاه کارل همپل، و هم راستا با سنت ارسطویی، مبتنی بر علّیت و آشکار کردن ساختار علّی (نه رویدادها بلکه) فراگردها است. او برای شرح رویکرد خاصش به تبیین علمی، نیاز به معیاری دارد تا بوسیله آن فراگردهای علّی را از غیرعلّی تشخیص دهد. اولین معیاری که سمن معرفی میکند مبتنی بر این واقعیت است که فراگردهای علّی قادر به انتقال علامتی هستند که بر بخشی از ساختار آن فراگرد نقش میبندد. امّا این معیار همیشه قادر به تشخیص درست فراگردهای علّی از غیر علّی نیست.
در این مقاله ابتدا نظریه‌ی سمن را توضیح داده و سپس با تمرکز بر معیار خاص او برای تشخیص فراگردهای علّی، معایب و مزایای نظریه او را مورد بررسی قرار می دهیم

کلیدواژه‌ها

موضوعات


[1] Cartwright, N. (1979). “Causal laws and effective strategies”. Noûs, 419-437.
 
[2] Dowe, P. (1992). Wesley Salmon's Process Theory of Causality and the Conserved Quantity Theory. Philosophy of Science 59
 
[3] Dowe, Phil,(2007) "Causal Processes", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2007 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = <http://plato.stanford.edu/archives/fall2007/entries/causation-process/>.
 
[4] Friedman, M. (1974). Explanation and scientific understanding. the Journal of Philosophy, 71(1), 5-19.
 
[5] Galavotti, Maria Carla, "Wesley Salmon", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2022 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/fall2022/entries/wesley-salmon/>.
 
[6] Goodman, Nelson (1955) Fact, Fiction, and Forecast, University of London: Athlone Press, 1954; Cambridge, MA: Harvard University Press, 1955; 2nd ed.
 
[7] Kitcher, P. (1976). Explanation, conjunction, and unification. The Journal of Philosophy, 73(8), 207-212.
 
[8] Kitcher, Peter)1989(, ‘Explanatory Unification and the Causal Structure of the World’ in: Kitcher and Salmon (eds.), Scientific Explanation, MinnePAolis
 
[9] Lewis, David(1977) “Causal Explanation” In Philosophical PPAers, volume 2, Oxford University Press, Oxford
 
[10] Menzies, Peter,(2001)"Counterfactual Theories of Causation", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2001 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = <http://plato.stanford.edu/archives/spr2001/entries/causation-counterfactual/>.
 
[11] Ruben David-Hillet, (1992) Explaining Explanation, Routledge,
 
[12] Salmon, Wesley (1971), “Statistical Explanation”, in Robert Colodny (ed.), The Nature and Function of Scientific Theories, Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, pp. 173–232. Reprinted in Salmon 1971: 29–87.
 
[13] Salmon, Wesley:(1984)“Scientific Explanation and the Causal Structure of the World”. Princeton.
 
[14] Salmon, Wesley (1998), Causality and Explanation, Oxford University Press
 
[15] Salmon, Wesley (1999) “Theoretical Explanation”, in Philosophy of Science by Lawrence Sklar, Harvard university
 
[16] Woodward, James,(2003)"Scientific Explanation", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2003 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = <http://plato.stanford.edu/archives/sum2003/entries/scientific-explanation/>.