1
دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2
استادیار،گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3
استادیار، گروه ارزیابی سیاست ها و پایش علم،فناوری و نوآوری ، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور ، تهران، ایران
4
کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/popsci.2026.570594.1453
چکیده
هدف: با گسترش فناوریهای هوشمند در محیطهای اطلاعاتی، هوش مصنوعی بهعنوان یکی از مؤلفههای اثرگذار بر ارتقای کیفیت خدمات کتابخانههای عمومی مطرح شده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثر فناوری هوش مصنوعی بر کیفیت خدمات کتابخانههای عمومی استان یزد و بررسی نقش میانجی اعتماد کاربران در این رابطه انجام شده است. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی ـ پیمایشی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل اعضای فعال کتابخانههای عمومی استان یزد در سال ۱۴۰۴ بود که بر اساس فرمول کوکران، ۳۸۵ نفر به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. دادهها با استفاده از پرسشنامههای استاندارد هوش مصنوعی (چن و همکاران، 2022)، اعتماد کاربران (لاراساتی و همکاران، 2023) و کیفیت خدمات کتابخانههای عمومی (اقتباس از وکیلیمفرد، 1402) گردآوری شد. روایی همگرا و واگرا تأیید و پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ بالاتر از 0.7 احراز گردید. تحلیل دادهها با بهرهگیری از نرمافزارهای SPSS 25 و SmartPLS 3.3 و مدلسازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری بر کیفیت خدمات کتابخانههای عمومی دارد و بهطور مستقیم موجب افزایش اعتماد کاربران میشود. همچنین اعتماد کاربران اثر مثبت و معناداری بر کیفیت خدمات دارد. آزمون میانجیگری بیانگر آن است که اعتماد کاربران نقش میانجی جزئی در رابطه بین هوش مصنوعی و کیفیت خدمات ایفا میکند، بهگونهای که بخشی از اثر هوش مصنوعی از طریق تقویت اعتماد کاربران منتقل میشود. نتایج: یافتهها حاکی از آن است که بهکارگیری هوش مصنوعی، هم بهصورت مستقیم و هم غیرمستقیم از مسیر اعتماد کاربران، موجب ارتقای کیفیت خدمات کتابخانههای عمومی میشود. بر این اساس، توجه به طراحی سامانههای هوشمند کاربرمحور، توسعه خدمات دیجیتال و آموزش کاربران، میتواند نقش مهمی در بهبود تجربه کاربری و افزایش اثربخشی خدمات کتابخانههای عمومی ایفا کند.