چارچوب‌بندی زیست فناوری کشاورزی در خبرگزاری‌های جمهوری اسلامی ایران: یک مطالعه قیاسی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

استادیار، گروه ارتباطات علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده

انسان‌ها نسبت به خرید و مصرف محصولات تراریخته یا کشت بذرهای اصلاح ژنتیکی شده مواضع متفاوتی دارند. عوامل مختلفی بر موضع‌گیری آنها و تصمیماتشان درباره زیست فناوری کشاورزی اثر دارند که رسانه‌ها یکی از آنها هستند. رسانه‌ها با برجسته کردن برخی ابعاد این فناوری و پنهان کردن سایر ابعاد آن، تلاش می‌کنند که شناخت خاصی را در مخاطب پدید آورند. ویژگی مخاطره‌آمیز محصولات اصلاح ژنتیکی شده برای انسان و محیط زیست، اهمیت تصمیم‌گیری آگاهانه را بیشترمی‌‌کند. از این‌رو مقاله حاضر با استفاده از روش تحلیل محتوا به شناسایی چارچوب‌ها به شیوه قیاسی، برجسته‌سازی و لحن اخبار زیست فناوری کشاورزی در سه خبرگزاری مهم ایران پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که تنها 4.12 % از اخبار مورد مطالعه در بازه زمانی این تحقیق درباره زیست فناوری کشاورزی هستند و بقیه به زیست فناوری پزشکی مربوطند. کشمکش، تجویز سیاسی و ارزیابی، ایمنی و بهداشت، سه چارچوب اصلی در این خبرگزاری‌ها هستند. نظر به اینکه اغلب این اخبار درباره زیرساخت‌ها و زیست فناوری کشاورزی همچون حوزه مطالعاتی در حال رشد هستند، اغلب آنها با لحن مثبت تدوین شده‌اند. در نتیجه، خبرگزاری‌های مورد مطالعه با برجسته کردن تضاد میان گروه‌های مختلف درباره ابعاد گوناگون زیست فناری کشاورزی، ارائه راه‌حل برای حل تضادها، و اثرات و پیامدهای بهداشتی آن به جهت‌دهی افکار عمومی پرداخته‌اند.

کلیدواژه‌ها


اجاق، سیده زهرا (1400). نظریه و روش؛ تحلیل چارچوب، تهران: سمندر.
زردار، ز. (1394). رسانه ای شدن فناوری های نو در ایران: شکاف های شناختی کنشگران اصلی در بازنمایی بیوتکنولوژی در برنامه های تلویزیونی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
غیاثوند غیاثی، ف؛ میرک­زاده، ع. ا.؛ شیری، ن. (1394). عوامل مؤثر بر نگرش مصرف کنندگان(مورد مطالعه: شهرستان قزوین)، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 46 (3): 438-427.
نوری­زاده، م. کلانتری، ا. و حبیبا، س. (1396). مدل­سازی نگرش شهروندان استان تهران به محصولات غذایی تراریخته با معادلات ساختاری، فصلنامه سیاست علم و فناوری، 9 (4):83-71.
Besley, JC. & Shanahan, J. (2005),Media Attention and Exposure in Relation to Support for Agricultural Technology, Science Communication, 26 (4), 347-367.
Boydstun, A. E., Gross, J. H., Resnik, P., & Smith, N. A. (2013), Identifying Media Frames and Frame Dynamics Within and Across Policy Issues. New Directions in Analyzing Text as Data Workshop, London.
Campbell, JL. (2013), Coding In-depth Semistructured Interviews, Sociological Methods & Research, 42 (3), 294-320.
Cmeciue, C. (2017), A BOTTOM-UP DISCURSIVE APPROACH TO GENETICALLY MODIFIED ORGANISMS. Journal of Media Critices 3 (11), 45-55.
De Vreese, C. H. (2005). News framing: Theory and typology,Information Design Journal & Document Design, 13(1), 51-62.
Derosier, C., Sulemana, I., James, H. S., Valdivia, C., Folk, W & Smith, R. D.(2015), A comparative analysis of media reporting of perceived risks and banafits of genetically modified crops and foods in Kenyan and international newspapers , Public Understanding of Science, 24 (5), 1-20.
Entman, R . (1993). Framing: Toward Clarification of a Fractured Paradigm, Journal of Communication, 43 (4), 6-27.
Flewer, L.J., Miles, S., Marsh, R. (2002),The media and genetically modified foods: evidence in support of social amplification of risk, Risk Analysis , 22(4), 701 – 711.
Gitlin, T. (2003). The whole word is watching: Mass media in the making and unmaking of the new left. University of California Press.
Heiman, A., & Zilberman, D. (2011), The Effects of Framing on Consumers' Choice of GM Foods, Journal of Agrobiotechnology Management & Economics, 14 (3), 171-179.
Lassen, J(2018), Listened to, but not heard! The failure to represent the public in genetically modified food policies, Public Understanding of Science, 27 (8), 923-936.
Lore, T. A., Imungi, J. K., & Mubuu, K. (2013), A framing Analysis of Newspaper Coverage of Genetically Modified Crops in Kenya, Journal of Agricultural & Food Information, 14 (2), 132 – 150.
Lundy, L. K. and Irani, T. A. (2004) Framing Biotechnology: A Comparison of U.S. and British National Newspapers, Journal of Applied Communications, 88(2). https://doi.org/10.4148/ 1051-0834.1319
Marks, L. A., Kalaitzandonakes, N., Wilkins, L., & Zakharova, L .(2007), Mass media framing of biotechnology news ,Public Understanding of Science 16 (2), 183-203.
Navarro, MJ; Malayang, D; Panopio, JA. (2011), Media Representation of Science: How the Philippine press defines biotechnology, Journal of Media and Communication Studies, 3(9), 281-288.
Nisbet, M. C. (2009). Framing Science: A New Paradigm in Public Engagement, In: New Agenda in Science Communication, LeeAnne Kahlor and Patricia Stout (Eds), Taylor & Francis Publishers.
O’Connor, C & Joffe, H (2020), Intercoder Reliability in Qualitative Research: Debates and Practical Guidelines, International Journal of Qualitative Methods, 19: 1-13.
Rahimpour, M.  (2004), Agricultural Biotechnology at Mazandaran University in Sari, Two-dimentional gel electrophoresis analysis of cells infected with rabies, 2004-2006. MSc thesis.
Rahimpour, M.Ebrahimi, B. Sardari, S. (2008 ). The view of Iranian people about GMO products consumption, The 51 st Annual Biological Safety Conference, Annual American Biological Safety Association.  October 19-22.
Sheikhha, Mohammad Hasan;Kalantar, Seyed Mehdi; Vahidi, Ali Reza; Faghihi, Maria (2006), Public knowledge and perceptions of biotechnology and genetically modified organisms in Iran, Iranian Journal of Biotechnology,4 (2): 130-136.
Vilella-Vila, M., & Costa-Font, J. (2008), Press media reporting effects on risk perceptions and attitudes towards genetically modified (GM) food. Journal of Socio-Economics 37(5), 2095–2106.
Yang, Y., & Hobbs, J. (2008), Information Framing Effects in Biotechnology Communication - A Comparison between Logical-scientific and Narretive Information. 30th International Conference of Agricultural Economists. Vancouver.
Zardar, Z. (2015). Madiatization of New Technologies in Iran: Cognitive Gaps between main actors in representaqtion of Biotechnology in TV. Thesis, Allame Tabatabaei University.