انجمن ترویج علم ایران ترویج علم 2251-9033 17 1 2026 03 21 Assessing Science Teachers’ Cognitive Views of Matter and Associated Properties Using a Two-Tier Diagnostic Test ارزیابی دیدگاه‌های شناختی معلمان علوم تجربی در مورد ماده و ویژگی‌های مرتبط با آن با استفاده از یک آزمون تشخیصی دو سطحی 247626 10.22034/popsci.2026.571016.1454 FA ابراهیم زارعی گروه آموزش شیمی، صندوق پستی 889-14665، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0000-0002-0304-9497 حلیمه محمدنژاد دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی درسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ساری، معاون آموزشی، مدرسه ابتدایی دخترانه شاهد، ساری، ایران Journal Article 2026 01 06 Purpose: This study was conducted to investigate and identify middle school science teachers’ level of conceptual understanding of the concept of matter, its properties, and changes of state, as well as to identify their potential misconceptions in this domain.<br>Methods: This study employed a two-tier diagnostic instrument consisting of 11 questions on the concept of matter, its properties, and changes of state. The questions were developed based on previous studies on students’ misconceptions. To further examine and validate the findings of the two-tier test, semi-structured telephone interviews were conducted with eight science teachers. The study population consisted of middle school science teachers in Mazandaran Province during the 2024-2025 academic year. A total of 109 teachers were randomly selected to participate in the study and completed the questionnaire.<br>Findings: The results showed that the highest levels of misconceptions among middle school science teachers were related to concepts of gas behavior, gas dissolution, and the particulate nature of matter, whereas the lowest level of misconceptions was associated with concepts related to chemical changes. Moreover, no significant relationship was found between teaching experience and the level of teachers’ misconceptions. The findings also indicated that some conceptual misconceptions persisted among teachers despite their teaching experience, and that some of these misconceptions were consistent with those reported among students in previous studies.<br>Results: These findings indicate that teaching experience alone is insufficient to eliminate middle school science teachers’ conceptual misconceptions, particularly those related to the concepts of matter and gas behavior. Therefore, revising teacher education programs and designing targeted in-service training programs with an emphasis on identifying and addressing conceptual misconceptions appear to be essential for improving the quality of science education. هدف: این پژوهش با هدف بررسی و شناسایی میزان درک مفهومی معلمان علوم تجربی دوره متوسطه اول درباره مفهوم ماده، ویژگی‌ها و تغییر حالت‌های آن و نیز شناسایی کج‌فهمی‌های احتمالی آنان در این حوزه انجام شد.<br>روش: این پژوهش با استفاده از یک ابزار تشخیصی دو‌سطحی شامل ۱۱ پرسش درباره مفهوم ماده، ویژگی‌ها و تغییر حالت‌های آن انجام شد. پرسش‌ها بر اساس مطالعات پیشین درباره کج‌فهمی‌های دانش‌آموزان طراحی و تدوین شدند. به‌منظور بررسی عمیق‌تر و تأیید یافته‌های آزمون، با هشت معلم علوم تجربی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. جامعه آماری پژوهش را معلمان علوم تجربی دوره متوسطه اول استان مازندران در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ تشکیل دادند که از میان آنان ۱۰۹ نفر به‌صورت تصادفی انتخاب و در پژوهش مشارکت کردند.<br>یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که بیشترین کج‌فهمی معلمان علوم تجربی دوره متوسطه اول در مفاهیم مرتبط با رفتار گازها، انحلال و ویژگی‌های ذره‌ای ماده مشاهده شد، در حالی که کمترین میزان کج‌فهمی به مفاهیم تغییرات شیمیایی اختصاص داشت. همچنین، بین سابقه تدریس و میزان کج‌فهمی معلمان ارتباط معناداری مشاهده نشد. یافته‌ها بیانگر آن بود که برخی کج‌فهمی‌های مفهومی، علی‌رغم تجربه تدریس، در میان معلمان همچنان پایدار است و بخشی از این کج‌فهمی‌ها با موارد گزارش‌شده برای دانش‌آموزان در پژوهش‌های پیشین همخوانی دارد.<br>نتایج: این یافته‌ها نشان می‌دهد که افزایش سابقه تدریس به‌تنهایی برای رفع کج‌فهمی‌های مفهومی معلمان علوم تجربی، به‌ویژه در حوزه مفاهیم ماده و رفتار گازها، کافی نیست. بنابراین، بازنگری در برنامه‌های تربیت معلم و طراحی آموزش‌های ضمن خدمت هدفمند، با تأکید بر شناسایی و اصلاح کج‌فهمی‌های مفهومی، ضروری به نظر می‌رسد.