ترویج علم

ترویج علم

ارزیابی و سنجش سطح خوانایی کتاب ‌درسی کار و فناوری ششم ابتدایی با استفاده از روش آنتروپی شانون

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزشی مطالعات برنامه ریزی درسی، رشته تحقیقات آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی،
10.22034/popsci.2024.399016.1273
چکیده
موضوع: یکی از مهم ترین و اساسی ترین عنصرهای انتقال پیام های آموزشی در زمینه تعلیم و تربیت، کتاب های درسی هستند. از جمله مهم ترین ویژگی های کتاب های درسی، سازگاری محتوای آن با وضعیت رشد شناختی مخاطبین پایه خاص خود است.
هدف: هدف این پژوهش، ارزیابی و سنجش سطح خوانایی کتاب ‌درسی کار و فناوری ششم ابتدایی با استفاده از روش آنتروپی شانون است. پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و جامعه پژوهش، محتوای کتاب‌ درسی کار و فناوری پایه ششم ابتدایی است.
روش: در این مطالعه از روش تحلیل محتوا، بر اساس ماهیت از روش‌های عینی - کمی و از روش «آنتروپی‌ شانون» برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شده است. جهت اعتبار بخشی به دقت و صحت داده‌ها از روش خود بازبینی محقق استفاده شد. هم‌چنین با بررسی یافته‌های اولیه پژوهش توسط اساتید علوم تربیتی، اعتبار یافته‌های نهایی تایید شد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد، متن‌هایی که بر اساس روش‌های مک‌لافلین و گانینگ‌فوگ مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند، از نظر سطح توانایی کلاسی در سطحی بالاتر از پایه ششم ابتدایی قرار دارند؛ همچنین یافته‌های پژوهش نشان داد که در کتاب کار و فناوری پایه‏ ششم ابتدایی بیشترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص بخش اوّل(539/0) و کمترین آن‌ها مربوط به شاخص بخش سوم(0) است.
نتایج: از این روی؛ جهت بهبود کارایی و اثربخشی کتاب‌های درسی و دستیابی به هدف‌های آموزشی، باید محتوای آن را مورد ارزیابی و سنجش قرار داد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

احمدزاده، سیدهیمن، صوفی کردکندی، امین، احمدی، کامیار و رسولی چوپلو، مسعود (1400). تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی بر اساس فرمول خوانایی مک‌لافلین، فرای و تکنیک هارتلی در سال1400. سومین همایش بین المللی تدبیر علوم مدیریتی، تربیتی، اجتماعی و روانشناسی.
بارخدا، سیدجمال و بارخدا، سیده سروه (1399). مقدمات برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، تهران: انتشارات مشاوران صعود ماهان.
بیگمرادی، فرحناز و رستگاری، نرجس (1399). بررسی میزان خوانایی کتاب مطالعات اجتماعی پایه پنجم ابتدایی بر اساس روش فلش، گانیگ‌فوگ، مک‌لافلین، فرای، پاور، سامنر و کرل. دومین کنفرانس ملی یافته‌های نوین یاددهی یادگیری در دوره ابتدایی.
تقی پور ظهیر، علی (1400). برنامه‌ریزی درسی برای مدارس ابتدایی در هزاره سوم، تهران: انتشارات آگه.
جعفری هرندی، رضا و میرشاه جعفری، ابراهیم (1389). تبیین فرمول‌های خوانایی به عنوان روشی اساسی در تحلیل محتوای کتاب‌های‌درسی. روش‌شناسی علوم انسانی. 16 (63)، 97 – 116.
حبیبی بردبری، رضا، رئیسی شیخ ویسی، احمد و محمدی، علی‌زمان (1396). تحلیل محتوای ارتباط بین تصاویر و متن نوشتاری کتاب‌درسی علوم تجربی پایه ششم ابتدایی. پویش در آموزش علوم تربیتی و مشاوره. 1396 (6)، 94 – 112.
حسن مرادی، نرگس (1396). تحلیل محتوای کتاب‌درسی، تهران: انتشارات آییژ.
حیدری، عاطفه، تاجیک، فاطمه و رستگاری، نرجس (1399). سنجش خوانایی کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم براساس روش فلش، گانینگ‌فوگ، مک‌لافلین، کلوز،کرل، فلش کین کید، فرای. هفتمین همایش علمی پژوهشی توسعه و ترویج علوم تربیتی و روانشناسی ایران.
دارابی عمارتی، عابدین و شفیعی، مریم (1400). طراحی برنامه‌درسی سازنده گرا و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی در درس علوم تجربی. آموزش پژوهی. 7 (27)، 39 - 66.
رحیم‌زاده، شادی، حاجی، بینا و پور‌قلی، حمید (1395). تحلیل محتوای کتاب علوم تجربی پنجم ابتدایی بر اساس روش ویلیام رومی و فرمول خوانایی فرای. کنفرانس جهانی روانشناسی و علوم تربیتی، حقوق و علوم اجتماعی در آغاز هزاره سوم.
سبحانی نژاد، مهدی، صالحی عمران، ابراهیم و فرهیخته (چهارباشلو)، حسین (1394). تحلیل میزان توجه به مولفه‌های شهداء و ایثارگران دفاع مقدس در محتوای کتب‌درسی دوره ابتدایی. پژوهش‌های آموزش و یادگیری. 12 (1)، 211 – 234.
سجادی، شهره سادات، صدیقی فر، زهره و علوی‌مقدم، سید بهنام (1396). خوانایی سنجی کتاب فارسی پایه هفتم سال تحصیلی 95-96 به سه شیوه فوگ، فرای و فلش. نوآوری‌های آموزشی. 16 (2)، 105 – 126.
شامی، دل انگیز و معصومی نژاد، رضا (1400). الگوی یادگیری خلاقیت مشارکتی: یک مطالعه تحلیلی از برنامه‌درسی علوم دوره ابتدایی. پویش در آموزش علوم پایه. 7 (25)، 91 – 118.
شیرین نوش، صفورا، احمدی کلاته احمد، فاطمه و علیمیرزایی، بهناز (1401). تحلیل محتوای کتاب فیزیک فنّی و حرفه‌ای و کار دانش به روش‌ تحلیل کمّی (گانینگ، فلش و مک‌لافلین). ترویج علم. 13 (2)، 201-242.
صافی، احمد (1398). سازمان و قوانین آموزش و پرورش ایران، تهران: انتشارات سمت.
طهماسبی شه‌بابا، زینب و رستگاری، نرجس (1399). ارزیابی و سنجش خوانایی کتاب مطالعات اجتماعی چهارم ابتدایی براساس چهار فرمول فلش، گانینگ‌فوگ، مک‌لافلین و پاور، سامنروکرل. ششمین همایش بین المللی مطالعات اجتماعی و تربیتی در جهان اسلام.
عباسی سروک، لطف اله، بهروزی امین، زهرا، صمدی، معصومه و رضازاده، حمیدرضا (1400). تبیین تحلیلی مشارکت در مدارس از منظر زیرنظام راهبری و مدیریت سندتحول بنیادین آموزش و پرورش. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت. ۲ (۶۶)، 5-24.
عسکری رباطی، غلامحسین و خلیلی کلاکی، زری (1399). تحلیل محتوای کتاب ریاضی پایه هفتم با تکنیک ویلیام رومی، عوامل خلاقیت گیلفورد و حیطه شناختی اندرسون. پویش در آموزش علوم پایه. 6 (21)، 10 - 23.
عظیمی، محمد (1399). تحلیل محتوای کتاب‌های آموزش قرآن کل دوره ابتدایی بر اساس مؤلفه‌های نظام سلامت. اسلام و سلامت. 5 (2)، 31 – 41.
علاقه بند، علی (1398). مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی، تهران: نشر روان.
فتحی واجارگاه، کورش (1399). اصول و مفاهیم اساسی برنامه‌ریزی درسی، تهران: انتشارات علم استادان.
فضل‌الهی، سیف‌اله و ملکی توانا، منصوره (1389). روش‌شناسی تحلیل محتوا با تاکید بر تکنیک‌های خوانایی سنجی و تعیین ضریب درگیری متون. پژوهش. سال دوم، شماره اول،  71 - 94.
فضل‌الهی، سیف‌اله و ملکی توانا، منصوره (1390). ارزیابی و سنجش خوانایی کتاب علوم پایه سوم ابتدایی بر اساس پنج فرمول فرای، گانینگ، فلش، لافلین و کلوز. مطالعات برنامه‌درسی ایران. سال ششم، شماره 22، 141- 162.
کار و فناوری – ششم دبستان – 617، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، چاپ هفتم 1401.
گلشن، امین (1402). ارزیابی و سنجش سطح خوانایی کتاب ‌درسی تفکر و پژوهش ششم ابتدایی با استفاده از روش آنتروپی شانون. انگاره‌های نو در تحقیقات آموزشی. 2 (2)، 61-76.
ملکی، حسن (1398). تحلیل محتوای کتاب‌های‌درسی، تهران: انتشارات آییژ.
ملکی، حسن (1398). مقدمات برنامه‌ریزی درسی، تهران: انتشارات سمت.
منتظرغیب، مصطفی و قربانی، محمدرضا (1397). تحلیل محتوای بخش جانوری کتاب زیست‌شناسی پایه یازدهم بر اساس تئوری هوش‌های چندگانه گاردنر. پویش در آموزش علوم پایه. 4 (10)، 55 – 70.
نوریان، محمد (1397). تحلیل برنامه‌های‌درسی دوره ابتدایی ایران، تهران: انتشارات گویش نو.
نوریان، محمد (1400). راهنمای عملی تحلیل محتوای کمّی و کیفی کتاب‌های‌درسی دوره‌ی ابتدایی، تهران: انتشارات شورا.
وطنخواه، صدف (1400). سنجش خوانایی کتاب فارسی پنجم ابتدایی با روش های فلش، گانینگ‌فوگ، مک‌لافلین، فرای و پاور، سامنر و کرل. هفتمین کنفرانس بین المللی علوم مدیریت و حسابداری.
هدایتی، فرشته و کاوه، محبوبه (1396). تحلیل محتوای کتاب زیست‌شناسی سال دوم متوسطه نظام جدید بر اساس الگوی خلاقیت پلسک. نوآوری‌های آموزشی. 16 (1)، 91 – 110.
یارمحمّدیان، محمّدحسین (1393). اصول برنامه‌ریزی درسی، تهران: یادواره کتاب.
یوسفی، محمدجواد، اله کرم تاجدی، پروین و صالحی، محمدرضا (1398). ارزیابی خوانایی و قابلیت فهم کتاب جغرافیای کاربردی (3) پایه دوازدهم رشته انسانی با استفاده از شاخص های فلش، فرای و گانینگ. آموزش پژوهی. 5(20)، 25 – 42.
Hoddin, M. S (2020). Dinamika Politik Pendidikan Islam Di Indonesia; Studi Kebijakan Pendidikan Islam Pada Masa Pra-Kemerdekaan Hingga Reformasi. Jurnal Ilmiah Iqra. 14 (1), 15-30.
Tuytens, M., Moolenaar, N., Daly, A., & Devos, G (2019). Teachers’ informal feedback seeking towards the school leadership team, A social network analysis in secondary schools. Research Papers in Education. 34 (4), 405-424.