ترویج علم

ترویج علم

سطوح و شاخص‌های ارزیابی تأثیرات پژوهش براساس تحلیل نظام‌های ارزیابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه ارزیابی سیاستها و پایش علم، فناوری و نوآوری،موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور،تهران ، ایران
چکیده
هدف: ارزیابی پژوهش‌ مجموعه‌ای از مفاهیم و روش‌های مختلف پیرامون کیفیت و تأثیر و به‌عنوان یک فعالیت فنی یا عملیاتی در نظر گرفته می‌شود که برای به تصویر کشیدن عناصر عینی فرآیند پژوهش‌ طراحی شده است. درک ارزش و تأثیرات پژوهش در سطوح مختلف و با شاخص‌های متفاوت، قابل پیگیری است. این مطالعه، شاخص‌های کمیت پذیری که پایگاه‌های استنادی بین‌المللی و نظام‌های ارزیابی و رتبه‌بندی را مطرح کرده‌اند احصا و دسته‌بندی می‌نماید.
روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و از نظر شیوه گردآوری داده، کتابخانه‌ای محسوب می‌شود. به منظور استخراج شاخص‌های قابل سنجش تأثیر علمی، 29 پایگاه و سامانه مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‌ها: سطوح مختلف نظام علم که این مطالعه به دنبال شناسایی شاخص‌های سنجش‌پذیر آنها بود به این صورت دسته‌بندی شدند: مجلات؛ مقالات؛ حوزه‌های پژوهشی؛ کتاب‌ها؛ پژوهشگران؛ سازمان‌های آموزشی و پژوهشی و کشورها.
نتیجه گیری: به منظور ارزیابی تأثیرات پژوهش‌ها رویکردهای متنوع و متفاوتی وجود دارد و هر کدام مزایا و محدویت‌های خاص خود را دارند. برای درک بهتر نقش علم‌سنجی در ارزیابی تأثیر، باید موقعیت آن را در زنجیره ارزش کلی پژوهش مشاهده نمود که با برنامه‌ریزی و تأمین مالی شروع می‌شود؛ با انتخاب و اجرای پروژه ادامه می‌یابد و با نتایج پژوهش، خاتمه می‌یابد. پس از استفاده، نتایج حاصل می‌شود. علم‌سنجی مبتنی بر تجزیه و تحلیل کمّی پیشرفت‌های علمی است، عمدتاً در حوزه نتایج پژوهش، تلاش می‌کند تأثیر را اندازه‌گیری کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • آزادی احمدآبادی، قاسم (1402). بررسی تأثیر انواع همکاری‌های علمی بر کیفیت آثار علمی ایران در حوزه زیست‌فناوری. مجله علم‌سنجی کاسپین،10 (2)، 64-53.

    آزادی احمدآبادی، قاسم (1402). ارزیابی تأثیرات بروندادهای علمی: مطالعه موردی حوزه زیست‌فناوری ایران. گزارش طرح پژوهشی. مرکز پژوهش‌ها  سیاست علمی کشور.

    آزادی احمدآبادی، قاسم؛ عبدی، ساجده؛ رمضانی، ابوذر. (1401). مطالعه تأثیرات علمی، اقتصادی و اجتماعی پژوهش‌های حوزه محیط‌زیست ایران. محیط‌زیست و توسعه فرابخشی،  7(78)،38-55.

    بابااکبری ساری، امیر؛ قهرمانی، محمد؛ فتحی واجارگاه، کوروش؛ موتمنی، علی‌رضا. (1400). ارائه الگوی ارزشیابی اثرات پژوهش‌های مدیریتی. پژوهش‌های مدیریت در ایران، 21(1)، 93-119.

    دانشگر، پرندیس؛ تقوی، فرشته؛ صبوری، علی‌اکبر؛ موسوی موحدی، علی اکبر. (1390). تولید دانش در علوم زیستی: پیشتاز در ایران و جهان. نشریه نشاء علم، 1(2)، 24.

    قاسمی، علی‌اصغر؛ امامی میبدی، راضیه. (1395). نقش و جایگاه مطالعات میان‌رشته‌ای در رشد و توسعه علوم انسانی در کشور. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 7(4)، 1-19.

    • Bornmann, L. (2013). What is societal impact of research and how can it be assessed? A literature surveys. Journal of the American Society for information science and technology, 64(2), 217-233.
    • Boyack, K. W., Klavans, R., Sorensen, A. A., & Ioannidis, J. P. A. (2013). A list of highly influential biomedical researchers, 1996–2011. European Journal of Clinical Investigation, 43(12), 1339–1365. doi:10.1111/eci.12171.
    • Brown, S. (2009). A comparative review of research assessment regimes in five countries and the role of libraries in the research assessment process. OCLC Research.
    • Chi, P-S., Jeuris, W., Thijs, B. & Glänzel, W. (2015). Book Bibliometrics- A new perspective and challenge in indicator building based on the Book Citation Index. In A. A. Salah, Y. Tonta, A. A. A. Salah, C. Sugimoto, & U. Al (Eds.), Proceedings of the 15th International Conference on Scientometrics and Informetrics (pp. 1161–1169). Istanbul, Turkey: Bogaziçi University Printhouse.
    • Cohen, G., Schroeder, J., Newson, R., King, L., Rychetnik, L., Milat, A. J. ... & Chapman, S. (2015). Does health intervention research have real world policy and practice impacts: testing a new impact assessment tool. Health research policy and systems, 13(1), 1-12.
    • Douglas, H. (2014). Pure science and the problem of progress. Studies in History and Philosophy of Science Part A, 46, 55–63. Doi: 10.1016/j.shpsa.2014.02.001.
    • Finkel, A. (2014). Perspective: Powering up citations. Nature, 511(7510), S77. Doi: 10.1038/511S77a.
    • Giménez Toledo, E. (2020). Why books are important in the scholarly communication system in social sciences and humanities.
    • Hammarfelt, B. (2014). Using altmetrics for assessing research impact in the humanities. Scientometrics, 101(2), 1419-1430.
    • Hazelkorn, E. (2011). Rankings and the reshaping of higher education. The battle for world-class excellence. New York, NY: Palgrave Macmillan.
    • Luhmann, N. (2012). Theory of society (Vol. 1). Stanford, CA: Stanford University Press.
    • Marjanovic, S., Hanney, S., & Wooding, S. (2009). A historical reflection on research evaluation studies, their recurrent themes and challenges. RAND Europe technical report. Available at: http://www.rand.org/pubs/technical_reports/2009/rand_tr789.pdf
    • Mingers, J. & Leydesdorff, L. (2015). A review of theory and practice in scientometrics. European Journal of Operational Research, 246, 1– 19. https:// doi.org/ 10.1016/ j.ejor.2015.04.002
    • Newson, R., King, L., Rychetnik, L., Bauman, A. E., Redman, S., Milat, A. J. ... & Chapman, S. (2015). A mixed methods study of the factors that influence whether intervention research has policy and practice impacts: perceptions of Australian researchers. BMJ open, 5(7), e008153.
    • Williams, K. (2020). Playing the fields: Theorizing research impact and its assessment. Research Evaluation, 29(2), 191-202.
    • Williams, K., & Lewis, J. M. (2021). Understanding, measuring, and encouraging public policy research impact. Australian Journal of Public Administration, 80(3), 554-564.
    • Wood, D.J., (1991). Corporate social performance revisited. The Academy of Management Review, 16(4), 691–718.
    • https://www.scopus.com/home.uri
    • https://www.webofscience.com
    • https://www.scival.com/landing
    • https://www.scimagojr.com/
    • https://incites.clarivate.com/
    • https://jcr.clarivate.com/
    • https://www.altmetric.com/explorer/login
    • https://plumanalytics.com/
    • https://books.google.com/
    • https://www.springernature.com/la/researchers/bookmetrix
    • https://scholar.google.com/
    • https://esi.clarivate.com/
    • http://www.eigenfactor.org/
    • https://icite.od.nih.gov/
    • https://www.topuniversities.com/
    • https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings
    • https://www.shanghairanking.com/rankings/
    • https://www.webometrics.info/en/world
    • https://www.scimagoir.com/rankings.php
    • https://www.leidenranking.com/
    • https://urapcenter.org/
    • https://wur.isc.ac/
    • https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/by-subject
    • https://www.shanghairanking.com/rankings/gras/
    • https://urapcenter.org/
    • http://nturanking.csti.tw/
    • https://www.usnews.com/education
    • https://roundranking.com/ranking/rankings-overview.html