آینده‌نگاری فاوا، آینده‌پژوهی دین و ابزارهای نوین ارتباطی

نوع مقاله: مقاله ترویجی

نویسنده

عضو هیأت علمی گروه آیندهاندیشی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

چکیده

آیندهپژوهی را در یک جمله میتوان علم و هنری دانست که همچون ابزاری کارآمد در دست انسانها
برای ساخت آینده به کار میرود. این علم در شکل بخشیدن به دنیای مطلوب ما حائز اهمیت است و
رویکرد اکتشافی و هنجاری دارد. در آیندهپژوهی ارزشها و هنجارهای فردی و اجتماعی از جایگاه
خاصی برخوردارند؛ بنابراین چشماندازی که آیندهپژوهی برای جوامع ارائه میدهد کاملاً منطبق و
متناسب با ارزشهای جوامع است. آیندهپژوهی نه تنها دارای مبانی بیدینی نیست بلکه به درستی
میتوان گفت از بسیاری از جنبهها با نگاه دینی به آینده مطلوب بشر که در ادیان مختلف بالأخص
اسلام و تشیع توصیه شده، قرابت کامل داشته و همسو است. اسلام نیز ضمن نوین تحقق جامعه
آرمانی مهدوی به پیروان خود توصیه کرده است تا با استعانت از امکانات و توانمندیهای جامعه
اسلامی بکوشند تا بستر تحقق جامعه مطلوب اسلامی فراهم سازند. ابزار مسلمانان نیز در این سلوک
کاملاً مشخص و فراهم شده است و فرای ابزار محسوس مادیون به مفاهیم عقلی و قلبی توصیه اکید
شدهاند. در مسیر سعادت بشری قرآن، سنت، عقل و اجماع ابزاری بیهمتا هستند که بزرگان دین با
استعانت از آنها قادر به ترسیم چشمانداز مطلوب ما مسلمانان در پرتو فلسفه انتظار هستند. این نوع از
آیندهپژوهی دینی در حال حاضر در کشور سمت و سوی خوبی گرفته و تسری این نگاه به حوزههای
مختلف از جمله علوم و فناوریهایی همچون فناوری اطلاعات و ارتباطات کاملاً مشهود است.
بیشک عدم شناخت آینده و وقوع تحولات حیرتآور لزوم بکارگیری آیندهپژوهی را در تمام حوزهها
از جمله حوزه علوم و فنون ارتباطی فزونی میبخشد که اثر پیش رو نیز در راستای تحقق همین مهم
به رشته نگارش درآمده است

کلیدواژه‌ها